01/04/2026
🧠 PHÂN BIỆT CHẨN ĐOÁN TAY CHÂN MIỆNG (TCM) Ở TRẺ EM VỚI CÁC BỆNH KHÁC
🔬 1. Đặc điểm cốt lõi của TCM
TCM do các enterovirus, thường gặp nhất là Enterovirus 71 và Coxsackievirus A16
Tam chứng điển hình:
Loét miệng (niêm mạc má, lưỡi, lợi)
Ban dạng mụn nước ở lòng bàn tay, bàn chân
Sốt nhẹ–vừa
🔍 2. Các bệnh cần phân biệt
2.1. Viêm lợi – miệng do Herpes simplex virus
Cơ chế: nhiễm HSV nguyên phát
Lâm sàng:
Sốt cao, nhiễm độc rõ
Viêm lợi lan tỏa, dễ chảy máu
Mụn nước → loét lan rộng toàn bộ khoang miệng và quanh môi
Phân biệt:
❌ Không có tổn thương đặc hiệu ở lòng bàn tay/chân
Đau miệng nặng hơn TCM
2.2. Thủy đậu
Cơ chế: nhiễm virus varicella-zoster
Lâm sàng:
Ban dạng mụn nước toàn thân, ưu thế thân mình
Tổn thương đa dạng giai đoạn (macule → papule → vesicle → crust)
Phân biệt:
❌ Không khu trú tay–chân–miệng
Tổn thương da lan tỏa và tiến triển theo “lứa tuổi tổn thương”
2.3. Herpangina (viêm họng mụn nước) – do Coxsackievirus A
Lâm sàng:
Sốt, đau họng
Mụn nước/loét khu trú vùng họng sau (amidan, màn hầu)
Phân biệt:
❌ Không có ban da điển hình ở tay chân
Tổn thương miệng khu trú, không lan toàn bộ như TCM
2.4. Loét áp-tơ (aphthous stomatitis)
Cơ chế: miễn dịch, không do virus đặc hiệu
Lâm sàng:
Loét nông, bờ rõ, đáy vàng
Không có mụn nước tiền triệu
Phân biệt:
❌ Không sốt hoặc sốt nhẹ
❌ Không có tổn thương da ngoại vi
2.5. Phát ban do virus khác (enterovirus không điển hình, adenovirus…)
Lâm sàng:
Sốt + phát ban không đặc hiệu
Có thể kèm viêm họng, viêm kết mạc
Phân biệt:
❌ Không có phân bố đặc trưng lòng bàn tay/bàn chân
Tổn thương miệng không điển hình
⚠️ 3. Điểm mấu chốt giúp chẩn đoán TCM
Phân bố tổn thương: tay – chân – miệng (đặc biệt lòng bàn tay/chân)
Tổn thương dạng mụn nước nhỏ, nông
Dịch tễ: trẻ
