10/05/2026
ÁP-XE NHA CHU (PERIODONTAL ABSCESS)
Áp-xe nha chu là tình trạng nhiễm trùng cấp tính khu trú trong mô nha chu, đặc trưng bởi sự tích tụ mủ trong túi nha chu, gây phá hủy nhanh dây chằng nha chu và xương ổ răng. Đây được xem là một cấp cứu nha chu vì có thể dẫn đến mất bám dính nhanh và mất răng nếu không điều trị kịp thời.
Nguyên nhân
Áp-xe nha chu thường gặp ở bệnh nhân có viêm nha chu sẵn có với túi nha chu sâu. Ngoài ra, bệnh có thể xuất hiện do:
* Dị vật nhét vào nướu (xương cá, vỏ bắp, chỉ nha khoa khi dùng không đúng cách…)
* Cạo vôi/làm láng gốc chưa hoàn chỉnh dẫn đến hình thành sự lành thương ở phía trên trong khi đáy túi nha chu vẫn chứa đựng nhiều vi khuẩn gây abscess.
* Đóng kín đường thoát lưu sau điều trị nha chu
* Sang chấn khớp cắn
* Gãy dọc chân răng
* Tổn thương nội nha – nha chu
Triệu chứng lâm sàng
Bệnh nhân thường có:
* Đau nhức vùng răng liên quan
* Sưng nướu khu trú
* Chảy mủ từ túi nha chu
* Đau khi nhai hoặc gõ
* Túi nha chu sâu đột ngột
* Răng lung lay
Trong trường hợp nặng có thể kèm sốt, hạch hoặc viêm mô tế bào.
Chẩn đoán
Chẩn đoán dựa vào:
* Khám lâm sàng: sưng, đau, túi nha chu sâu, chảy mủ
* Thăm dò nha chu
* X-quang: tiêu xương dạng đứng hoặc vùng thấu quang cạnh chân răng
Cần phân biệt với:
* Áp-xe quanh chóp
* Tổn thương nội nha – nha chu
* Gãy dọc chân răng
* Viêm quanh thân răng
Điều trị
Nguyên tắc điều trị quan trọng nhất là dẫn lưu mủ và loại bỏ nguyên nhân.
Điều trị ban đầu
* Dẫn lưu qua túi nha chu hoặc rạch dẫn lưu
* Cạo vôi và làm sạch mô nhiễm trùng
* Điều chỉnh sang chấn khớp cắn nếu có
Kháng sinh
Không phải trường hợp abcess nha chu nào cũng dùng kháng sinh. Chỉ dùng khi có:
* Sốt
* Sưng lan tỏa
* Viêm mô tế bào
* Hạch
* Suy giảm miễn dịch
Phác đồ thường dùng:
* Amoxicillin 500 mg × 3 lần/ngày
hoặc
* Amoxicillin + Metronidazole
Điều trị nguyên nhân
Sau giai đoạn cấp cần điều trị nha chu toàn diện:
* Cạo vôi răng và xử lý mặt chân răng
* Phẫu thuật nha chu nếu túi sâu tồn tại
* Điều trị nội nha nếu có tổn thương phối hợp
* Nhổ răng nếu gãy dọc chân răng hoặc tiên lượng xấu
Tiên lượng
Tiên lượng phụ thuộc vào:
* Mức độ tiêu xương
* Mất bám dính
* Lung lay răng
* Kiểm soát mảng bám
* Có gãy chân răng hay không
Kết luận
Áp-xe nha chu là biến chứng nhiễm trùng cấp tính nguy hiểm của mô nha chu. Việc chẩn đoán sớm, dẫn lưu mủ kịp thời và loại bỏ nguyên nhân đóng vai trò quyết định trong việc bảo tồn răng và hạn chế phá hủy mô nâng đỡ.
Sưu tầm
