29/12/2025
Dinh dưỡng thai kỳ: Chỉ ăn uống thôi có đủ không?
Rất nhiều thai phụ khi đi khám thường hỏi bác sĩ:
“Bác sĩ ơi, em không muốn uống viên bổ sung, chỉ ăn uống đầy đủ hằng ngày thì có được không?”
BS hiểu tâm lý này. Tuy nhiên, với thai kỳ, chỉ ăn uống thông thường là KHÔNG đủ, dù bạn có cố gắng ăn rất tốt.
Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, WHO và các hội sản phụ khoa, có một số vi chất mà phụ nữ mang thai bắt buộc phải bổ sung, trong đó quan trọng nhất là:
👉 Axit folic – Sắt – Canxi
Hôm nay tôi xin lấy sắt và canxi làm ví dụ để các mẹ hiểu rõ vì sao không thể chỉ trông chờ vào “ăn uống bồi bổ”.
1. Sắt: Nhu cầu tăng rất cao trong thai kỳ
Khi mang thai, cơ thể người mẹ cần sắt để:
Tăng thể tích máu của mẹ
Nuôi thai nhi
Phát triển bánh nhau
👉 Vì vậy, nhu cầu sắt trong thai kỳ tăng rất mạnh.
📌 Khuyến cáo hiện hành:
Phụ nữ mang thai cần khoảng 27–30 mg sắt/ngày
Trong khi khẩu phần ăn thông thường chỉ cung cấp được khoảng 10–15 mg sắt/ngày, và tỷ lệ hấp thu thực tế còn thấp
Nhiều mẹ nói:
“Em ăn nhiều rau xanh, ăn thịt mỗi ngày rồi.”
Nhưng cần hiểu rằng:
Sắt trong rau xanh (như rau bina, rau muống) là sắt không heme, tỷ lệ hấp thu chỉ 1–5%
Sắt trong thịt hấp thu tốt hơn (20–30%), nhưng để đạt đủ nhu cầu thai kỳ thì lượng thịt phải ăn mỗi ngày là rất lớn, khó duy trì lâu dài
➡️ Vì vậy, thiếu sắt và thiếu máu thai kỳ vẫn rất phổ biến ở Việt Nam, kể cả ở những mẹ “ăn uống khá tốt”.
👉 Bổ sung sắt là bắt buộc, không phải vì ăn kém, mà vì nhu cầu sinh lý của thai kỳ vượt quá khả năng đáp ứng của bữa ăn.
2. Canxi: Từ tam cá nguyệt thứ hai, ăn uống không bù đủ
Từ tuần thai thứ 14 trở đi, thai nhi bắt đầu tạo khung xương mạnh mẽ, nhu cầu canxi của mẹ tăng rõ rệt.
📌 Khuyến cáo tại Việt Nam:
Phụ nữ mang thai cần 1.000–1.200 mg canxi/ngày
Một số trường hợp (đa thai, nguy cơ loãng xương) có thể cần nhiều hơn, theo chỉ định bác sĩ
Trong thực tế:
1 ly sữa 250 ml chỉ cung cấp khoảng 250–300 mg canxi
Kể cả ăn thêm cá, tôm, đậu phụ…
👉 Tổng lượng canxi từ ăn uống thường chỉ đạt khoảng 600–800 mg/ngày
➡️ Như vậy, vẫn thiếu từ 200–400 mg canxi mỗi ngày, đặc biệt ở giai đoạn giữa và cuối thai kỳ.
Nếu không bổ sung:
Mẹ dễ đau lưng, chuột rút, loãng xương sau sinh
Thai nhi có nguy cơ thiếu canxi cho sự phát triển hệ xương
3. Có cần lo lắng bổ sung bị “thừa” không?
Đây là nỗi lo rất thường gặp.
Thực tế:
Hàm lượng sắt và canxi trong thực phẩm không cao như nhiều người nghĩ
Nhu cầu thai kỳ lại tăng rõ rệt
👉 Rất khó bị thừa nếu bổ sung đúng liều theo khuyến cáo
Điều quan trọng là:
Không tự ý uống quá liều
Uống theo hướng dẫn của bác sĩ
Kết hợp ăn uống + bổ sung hợp lý
👉 Ăn uống là nền tảng, nhưng trong thai kỳ thì chưa đủ.
👉 Bổ sung vi chất không phải vì mẹ ăn kém, mà vì nhu cầu sinh lý tăng cao.
Việc bổ sung sắt, canxi, axit folic đúng – đủ – đúng thời điểm chính là cách bảo vệ sức khỏe lâu dài cho cả mẹ và bé.
Nguồn : Bác sĩ Phạm Minh Giang
