11/06/2025
Ekolalia – pra kur fëmija përsërit menjëherë ose me vonesë fjalët apo frazat që dëgjon nga të rriturit ose televizori – është një shenjë që shpesh shoqëron vonesën e gjuhës, por nuk është gjithmonë negative.
Femija përsërit fjalët që dëgjon nga ti, p.sh., ti thuaj: “Do ujë?”, ai thotë: “Do ujë?”
- përsërit reklama, këngë, fraza nga vizatimet
- ndonjëherë i përsërit pa e kuptuar fare kuptimin.
Fëmijët 1.5–2.5 vjeç shpesh imitojnë si pjesë e mësimit të të folurit. Në këtë moshë:
* Ekolalia është e zakonshme dhe ndihmon që fëmija të mësojë strukturën e gjuhës.
Në shumë raste, fëmijët me vonesë të gjuhës ekspresive përdorin ekolalinë sepse:
- nuk dinë akoma si ta formulojnë vetë përgjigjen,
- janë në fazën e imitimeve automatike,
- dhe ndonjëherë e përdorin si mënyrë për të komunikuar, edhe pse jo në mënyrë funksionale.
Si t'a reduktojmë ekolalinë?
Fokusohemi në gjuhën funksionale – me pak fjalë, por të qarta.
Çdo situatë që ndodh → bëje me fjalë të thjeshta + veprime:
- Kur i jep ujë: thuaj “ujë” dhe jepi gotën.
- Kur do lodër: “makinë” dhe jepi makinën.
Thuaji fjalën para se ta marrë atë që e kërkon fëmija.
Mos e pyet "çfarë është kjo?”
Në vend që të thuash “çfarë është kjo?”, thuaj:
➡️ “Kjo është makinë”
➡️ “Ja topi!”
Ai do mësojë përmes modeleve të përsëritura.
Mos i bëj pyetje të hapura si “çfarë do?” – sepse do ta përsërisë.
➤ Thuaj: “Do ujë apo qumësht?”.
⚠️Kur është shqetësuese ekolalia?
1. Vazhdon pas moshës 3 vjeç (mund të tregojë vështirësi në përpunimin gjuhësor ose çrregullime të komunikimit).
2. Fëmija nuk e kupton kuptimin e fjalëve që përsërit (nuk ka kuptim funksional).
3. Është pjesë e një gjendje më të gjerë të zhvillimit, pra kur ekolalia shoqërohet me:
- mungesë kontakti sy më sy;
- vështirësi në ndërveprim social (lojë, ndarje e vëmendjes);
- sjellje të përsëritura (lëkundje, rrotullim, etj.);
- ndjeshmëri ose mungesë reagimi ndaj stimujve të jashtëm.McFayden, T. C., Kennison, S. M., & Bowers, J. M. (2022).
