Dorentinë Gashi- Psikologe

18/08/2026

23/07/2026

•Ndikimi i mjedisit familjar në zhvillimin e gjuhës•

Zhvillimi i gjuhës është një nga proceset më të rëndësishme në fëmijëri, sepse lidhet drejtpërdrejt me komunikimin, të nxënit dhe marrëdhëniet sociale. Edhe pse aftësia për të mësuar gjuhën është e lindur, mjedisi familjar luan rol vendimtar në ritmin dhe cilësinë e këtij zhvillimi. Fëmijët mësojnë të flasin përmes ndërveprimeve të përditshme me prindërit dhe kujdestarët, të cilët shërbejnë si modeli i tyre kryesor gjuhësor.
Bisedat e shpeshta ballë për ballë ndihmojnë fëmijën të kuptojë:
• tonin e zërit,
• ritmin e komunikimit,
• mimikat dhe gjuhën e trupit,
• rregullat e bisedës (pritja e radhës, marrja e nismës, përgjigja).
Këto ndërveprime formojnë bazën e komunikimit funksional, shumë më tepër sesa thjesht numri i fjalëve që fëmija shqipton.
Familjet që i flasin fëmijës shpesh, e përshkruajnë atë që po bëjnë dhe i emërtojnë objektet, ndihmojnë në:
• pasurimin e fjalorit,
• kuptimin e gjuhës,
• ndërtimin e fjalive,
• zhvillimin e të menduarit.
Leximi i tregimeve, edhe nëse fëmija është shumë i vogël, është ndër mënyrat më të fuqishme të zhvillimit gjuhësor.
Ai ndihmon te:
• ndërtimi i fjalorit,
• kuptimi i historive dhe strukturës së gjuhës,
• lidhja mes fjalës së folur dhe asaj të shkruar.

Prindërit që përdorin komunikim të qetë, të durueshëm dhe të ngrohtë, krijojnë një mjedis ku fëmija ndihet i sigurt për të provuar fjalë dhe për të bërë gabime.
Ndërsa një komunikim i ashpër ose i paduruar shpesh e bën fëmijën më të heshtur ose më të pasigurt.
Një familje e qetë dhe e sigurt ndihmon fëmijën të zhvillojë gjuhën më shpejt. Ankthi, konfliktet, tensionet ose mungesa e vëmendjes mund ta ngadalësojnë procesin.

16/07/2026

Pse po rritet numri i fëmijëve me vështirësi në komunikim?

Në vitet e fundit, profesionistët, prindërit dhe mësuesit po vërejnë një rritje të dukshme të fëmijëve që kanë vështirësi në komunikim , që nga vonesat në të folur e deri te problemet më komplekse të ndërveprimit social. Ky trend nuk është rastësor, por pasojë e një kombinimi faktorësh biologjikë, mjedisorë dhe shoqërorë që karakterizojnë jetën moderne.
Një nga arsyet kryesore të rritjes së vështirësive në komunikim është ekspozimi i hershëm dhe i tepërt ndaj ekraneve. Shumë fëmijë kalojnë orë të tëra para telefonit, tabletit ose televizorit, shpesh që para moshës 2 vjeçare.

Kjo ndikon sepse:
• zvogëlon ndërveprimin ballë për ballë me prindin (që është themeli i zhvillimit të gjuhës),
• kufizon lojën simbolike dhe imagjinare,
• e mban fëmijën pasiv në vend që ta nxisë të flasë,
• ndryshon ritmin e vëmendjes dhe përqendrimit.
Sa më shumë kohë para ekranit, aq më pak stimul gjuhësor aktiv merr fëmija.
Në familjet e sotme, ritmi i shpejtë i jetës, puna, lodhja dhe teknologjia e kanë ulur ndjeshëm kohën e komunikimit të vërtetë prind–fëmijë.
Më pak biseda = më pak mundësi për fëmijën të mësojë gjuhën dhe të praktikojë komunikimin.

Fëmijët kanë nevojë për:
• shikim në sy,
• përgjigje të menjëhershme,
• lojëra të thjeshta komunikimi,
• prezencë emocionale.
Kur këto mungojnë, zhvillimi gjuhësor ngadalësohet.

Fëmijët e sotëm kanë më pak:
• lojë jashtë,
• ndërveprim me fëmijë të tjerë,
• aktivitete sensoriale,
• situata të natyrshme komunikimi.
Lojëra të tilla ishin për dekada motori i zhvillimit social dhe gjuhësor.Pa to, fëmija humb shumë mundësi për të mësuar të komunikojë.
Stresi i familjes, konfliktet, depresioni pas lindjes, mungesa e stabilitetit emocional ndikojnë në mënyrën si prindi i përgjigjet fëmijës.
Fëmija që nuk merr reagime të rregullta, të ngrohta dhe të qëndrueshme, e ka më të vështirë të zhvillojë komunikimin.

Rritja e vështirësive në komunikim te fëmijët nuk ka një shkak të vetëm, por është rezultat i kombinimit të faktorëve modernë: teknologjia, reduktimi i ndërveprimit social, stili i jetesës, faktorët biologjikë dhe dinamika familjare.
Me ndërhyrje të hershme, lojë aktive dhe komunikim të pasur në familje, shumica e fëmijëve bëjnë përparim të ndjeshëm.