30/07/2026
TÂM LÝ HỌC CHUYỂN HOÁ (PTC) CÓ GÌ?
Ở bài trước chúng tôi đã chia sẻ về PTC dành cho ai, và hôm nay sẽ chia sẻ tiếp phần còn lại. Thay vì kể ra số tuần và số module, có lẽ dễ hình dung hơn nếu bắt đầu từ một buổi trưa Chủ nhật.
Trước mười hai giờ trưa hôm ấy, người học cần gửi đi bài phản tư chiêm nghiệm của tuần. Bài viết ấy không trình bày một lý thuyết vừa đọc được, mà viết về một chuyện đã xảy ra với chính người viết trong bảy ngày qua, và thường là chuyện rất nhỏ. Một câu nói trong bữa cơm. Một tin nhắn soạn xong rồi xoá. Một buổi tối ngồi vào bàn rồi làm việc khác cho đến lúc đi ngủ.
CHẤT LIỆU HỌC TẬP CỦA CHƯƠNG TRÌNH LÀ ĐỜI SỐNG CỦA NGƯỜI HỌC.
Đây là điểm khác biệt đầu tiên, và cũng là điểm quyết định. Người học không phân tích ca của người khác trong sách. Mỗi tuần họ nhận tài liệu tự học cho một chủ đề, dành vài giờ đọc và thực hành, rồi quay lại đọc chính mình bằng chủ đề đó.
Trong các bài phản tư của những khoá trước, có một mô thức xuất hiện lặp đi lặp lại ở giai đoạn đầu. Người viết trình bày rất mạch lạc về cơ chế tâm lý của mình, nhưng khi được yêu cầu gọi tên cảm xúc thật trong một tình huống cụ thể thì lại lúng túng thấy rõ. Một câu tự vấn cũng trở lại nhiều lần dưới những hình thức khác nhau: mình biết điều đó không đúng, nhưng vì sao mình vẫn cảm thấy như thế.
Đó không phải dấu hiệu của người thiếu năng lực tư duy. Ngược lại, tư duy của họ thường rất mạnh. Điều họ chưa có là đường dẫn từ tư duy xuống thân thể, hình ảnh, hành vi và cảm xúc. Việc viết mỗi tuần tồn tại để tập đúng đường dẫn ấy. Người viết được mời quay lại một tình huống cụ thể và hỏi những câu mà thường ngày ít ai hỏi mình: lúc đó trong thân thể có gì, hình ảnh nào hiện lên, cơ thể muốn làm gì.
THỨ TỰ CỦA LỘ TRÌNH CŨNG LÀ MỘT PHẦN CỦA NỘI DUNG.
Hai mươi bốn tuần được xếp theo một thứ tự có lý do chuyên môn, và thứ tự này không thay đổi được. Điều hoà cảm xúc đi trước, vì khi cảm xúc đang chiếm quyền thì mọi cửa ngõ khác đều đóng lại. Sau đó mới tới nhận thức và hành vi. Chỉ khi ba phần ấy đã tương đối vững, người học mới đi vào những gì cũ hơn và sâu hơn, rồi tới những câu hỏi hiện sinh.
TS. Lê Nguyên Phương giữ nguyên thứ tự này qua mười một khoá vì một lý do: chạm vào một vết thương cũ khi năng lực điều hoà chưa đủ vững có thể làm người học 'bị thương" thêm một lần nữa. Trong lớp, khi một người đi quá xa so với chặng đang học, Mentor có nhiệm vụ kéo họ lại đúng chặng. Đó là một trong những việc mà một quyển sách để trên bàn không làm được.
MỘT MÌNH THÌ RẤT KHÓ, VÀ ĐIỀU NÀY CÓ LÝ DO CƠ CHẾ.
Hệ thần kinh của một người trở về trạng thái an không chỉ nhờ lý lẽ, mà phần lớn nhờ được ở cạnh một hệ thần kinh khác đang an. Cơ chế đồng điều hoà [co-regulation] này không mất đi khi người ta lớn lên, nó chỉ trở nên tinh vi hơn. Một trang sách, dù đầy đủ thông tin đến đâu, cũng khó cung cấp được điều đó.
Vì vậy chương trình không chỉ gồm tài liệu. Mỗi tuần có buổi sinh hoạt nhóm nhỏ cùng Mentor, nơi người học kể lại điều mình vừa thử và cùng nhau nhìn lại. Mỗi chặng có một buổi trực tuyến cùng TS. Lê Nguyên Phương, sáu buổi trong toàn khoá, để soi những chỗ mà tự thân khó nhìn ra. Toàn bộ nội dung nằm trong một hệ thống kiến thức đã được thẩm định, gồm kho bài soạn hơn ba năm của chương trình, kiến thức và kinh nghiệm giảng dạy của TS. Lê Nguyên Phương, cùng những mô hình khoa học về cách bộ não con người vận hành.
Ở KHOÁ 12 SẮP TỚI, BÀI CUỐI KHOÁ TRỞ THÀNH MỘT DỰ ÁN CỦA NGƯỜI HỌC.
Đây là điều mới của khoá này. Trước đây, người học kết khoá bằng một bài phản tư dài vài trăm từ. Từ khoá 12, phần kết trở thành một sản phẩm do người học làm ra và giữ lại, có thể là một bài tự sự dài, một sổ tay chuyển hoá riêng, hoặc câu chuyện của mình được kể lại trọn vẹn.
Người học chọn một trong hai hướng. Hướng thứ nhất là một kế hoạch chuyển hoá dài hạn cho chính mình. Hướng thứ hai là chọn một mối tương giao cụ thể trong đời sống mình, với cha mẹ, với con, với người bạn đời, hoặc với một người mà mình vẫn tránh mặt bấy lâu, rồi xây dựng một kế hoạch chuyển hoá cho mối tương giao đó và thực thi nó.
Giảng viên và Mentor đồng hành trong phần này, nhưng người thiết kế kế hoạch là người học. Đây không chỉ là một thay đổi về hình thức bài cuối khoá. Một kế hoạch do người khác đưa cho thì hết khoá là hết. Một kế hoạch mình tự làm ra thì mang về được, và còn dùng được sau khi lớp đã tan.
Nếu bạn thử hình dung ngay lúc này, không phải để phân tích thêm một lần nữa mà chỉ để nhìn: trong đời sống của bạn, mối tương giao nào đang chờ được nhìn lại, và điều gì đã khiến bạn hoãn nó lại lâu như vậy?
Tối mai, thứ Sáu ngày 31/07, TS. Lê Nguyên Phương dành hai giờ để trình bày trong chuyên đề trực tuyến "Hành trình Chuyển hoá: Con đường đến thành công, hạnh phúc", nói sâu hơn về chính khoảng cách giữa hiểu và làm. Buổi này không thu phí, và là dịp để bạn nghe trực tiếp trước khi quyết định điều gì thật sự phù hợp với mình.
Tâm lý học Chuyển hoá là chương trình giáo dục về tâm lý học ứng dụng, và khoá 12 sẽ khai giảng ngày 11/08/2026.
Nếu bạn quan tâm, bạn có thể để lại "PTC" hoặc "chuyển hoá" ở phần bình luận, hoặc nhắn tin cho trang, chúng tôi sẽ gửi thông tin đến bạn.
