03/08/2026
LÀM NGHỀ CÀNG LÂU, NGƯỜI BÁC SĨ CÀNG CẦN GIỮ TƯ DUY LUÔN MỚI
Có những buổi sau khi khám xong, tôi nhìn lại mình trong chiếc áo blouse đã đi cùng rất nhiều năm tháng và chợt nghĩ:
- Tuổi nghề cho tôi kinh nghiệm.
- Năm tháng cho tôi sự điềm tĩnh.
- Những ca bệnh đã qua cho tôi khả năng quan sát sâu hơn, lắng nghe kỹ hơn, nhận ra những điều mà khi còn trẻ có thể mình chưa đủ trải nghiệm để nhìn thấy.
Nhưng nếu chỉ dựa vào kinh nghiệm cũ, nếu chỉ hài lòng với những gì mình đã biết, nếu chỉ kê đơn theo thói quen quen tay thì người thầy thuốc rất dễ trở nên chậm hơn so với chính nhu cầu thật của người bệnh hôm nay. Với tôi, đó là điều rất nguy hiểm.
-----------------------
Tôi rất trân trọng tinh hoa của Y học cổ truyền. Càng làm nghề lâu, tôi càng thấy những nguyên lý của cha ông để lại như âm dương, tạng phủ, khí huyết, hàn nhiệt, hư thực, biện chứng luận trị không hề cũ.
Cái cũ không nằm ở YHCT. Cái cũ nằm ở cách người làm nghề có chịu hiểu sâu, làm đúng và vận dụng linh hoạt hay không.
Một bài thuốc cổ có thể rất quý, nhưng không thể bê nguyên xi cho mọi người bệnh hôm nay. Một phép chữa xưa có thể rất hay, nhưng khi đưa vào thực tế, bác sĩ phải xem người bệnh hiện tại ăn uống ra sao, ngủ nghỉ thế nào, áp lực công việc lớn không, có bệnh nền gì, đã dùng thuốc gì, kết quả nội soi, xét nghiệm, chẩn đoán hiện đại nói lên điều gì.
Kế thừa không phải là giữ nguyên mọi thứ như một chiếc bình cổ đặt trong tủ kính.
Kế thừa đúng nghĩa là giữ được phần hồn, nhưng biết làm cho nó tiếp tục sống trong đời sống hôm nay.
-------------------------
Người bệnh hôm nay đã khác, bác sĩ cũng phải khác!
Người bệnh bây giờ không chỉ đến với một triệu chứng đơn giản.
- Có người dạ dày đau nhưng gốc lại liên quan nhiều đến căng thẳng, mất ngủ, rối loạn ăn uống.
- Có người xương khớp đau nhưng kèm theo suy nhược, khí huyết kém, ít vận động, thừa áp lực tinh thần.
- Có người mất ngủ không chỉ vì “tâm thần bất an” theo YHCT, mà còn vì lịch sinh hoạt đảo lộn, dùng thiết bị điện tử quá nhiều, làm việc quá sức.
- Có người da liễu tái phát dai dẳng, nhưng phía sau là cơ địa, tiêu hóa, miễn dịch, môi trường sống, thói quen chăm sóc da và cả tâm lý lo lắng kéo dài.
Nếu bác sĩ chỉ nhìn người bệnh bằng một lối nhìn cũ, rất dễ bỏ sót những mảnh ghép quan trọng.
Vì vậy, tôi luôn tự nhắc mình phải nghe người bệnh của hôm nay bằng đôi tai của hôm nay. Phải hiểu bệnh cảnh của hôm nay bằng tư duy mở, nhưng vẫn đứng vững trên nền tảng chuyên môn chính thống.
Có những giá trị phải giữ rất chặt như y đức, biện chứng luận trị, cá nhân hóa bài thuốc, dược liệu sạch, thăm khám kỹ, theo dõi sát, đặt an toàn người bệnh lên trên hết.
Và cũng có những điều phải liên tục làm mới như cách tiếp cận hồ sơ bệnh án, cách phối hợp dữ liệu Đông – Tây y, cách theo dõi tiến triển, cách giải thích để người bệnh hiểu bệnh, cách xây dựng quy trình chuyên môn, cách kiểm soát chất lượng dược liệu, cách đồng hành với người bệnh ở xa.
Với tôi, làm mới tư duy không phải là bỏ gốc, làm mới tư duy là để cái gốc ấy bám sâu hơn vào thực tế.
-------------------------
Ở tuổi này, tôi không còn học vì thành tích. Tôi học vì người bệnh.
Tôi học từ sách vở, từ đồng nghiệp, từ hồ sơ bệnh án, từ những lần đọc kết quả nội soi, xét nghiệm, từ từng phản hồi sau khi người bệnh dùng thuốc. Tôi học cả từ những ca đáp ứng tốt và những ca cần điều chỉnh nhiều hơn.
- Mỗi ca bệnh là một bài học.
- Mỗi lần tái khám là một dữ liệu quý.
- Mỗi phản hồi của người bệnh là một lời nhắc bác sĩ phải nhìn lại đơn thuốc, cách phối vị, cách dặn dò và hướng điều trị của mình.
Tôi tin người thầy thuốc còn biết học thì còn giữ được sự trẻ trong tư duy, trẻ ở sự tỉnh thức, ở tinh thần cầu thị, ở khả năng lắng nghe thực tế và không tự mãn với những gì mình đã có.
Năm tháng có thể làm mái tóc bạc hơn, bước chân chậm hơn. Nhưng trái tim với nghề phải còn ấm, đôi mắt với người bệnh phải còn sáng, và tư duy chuyên môn phải luôn được làm mới bằng thực tế, bằng học hỏi, bằng trách nhiệm. Bởi người bệnh hôm nay cần một bác sĩ có kinh nghiệm nhưng cũng phải đủ vững để giữ tinh hoa xưa, đủ mở để hiểu thực tế nay, và đủ tận tâm để không ngừng hoàn thiện mình vì sức khỏe của cộng đồng.
Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Thị Tuyết Lan - Chứng chỉ hành nghề số 000160/BYT-CCHN.
Trung Tâm Nghiên Cứu và Ứng Dụng Thuốc Dân Tộc, Giấy phép hoạt động số 226/HNO - GPHĐ.
