10/08/2026
🪷Jou kind se eerste taal is die bousteen vir verdere taalontwikkeling🪷
🐛Hoe kan ’n taalagterstand ontstaan wanneer ’n kind se eerste taal nog nie sterk gevestig is nie?
Vanuit ’n spraakterapeutiese oogpunt vorm ’n kind se eerste taal (huistaal) die belangrike grondslag waarop verdere taalontwikkeling gebou word. In die eerste paar lewensjare ontwikkel die kind woordeskat, sinsbou, grammatikale reëls, begrip, luistervaardighede en die vermoë om gedagtes in taal uit te druk.
Wanneer hierdie eerste taal nog baie beperk of onvolledig ontwikkel is en die kind dan aan ’n tweede taal blootgestel word, kan die kind se taalontwikkeling meer uitdagend wees.
Die probleem kan ontstaan omdat die kind nie ’n sterk genoeg taalbasis het waarop die tweede taal kan voortbou nie.
Byvoorbeeld, indien ’n jong kind se Afrikaanse woordeskat en sinsbou nog baie beperk is, maar die kind skielik baie meer Engels by die skool begin hoor, moet die kind terselfdertyd:
🌼nuwe woorde in die tweede taal aanleer;
🌼nuwe grammatikale strukture verstaan;
🌼leer om die twee tale van mekaar te onderskei;
🌼instruksies in die tweede taal verwerk;
🌼en steeds die grondliggende taalvaardighede van die eerste taal ontwikkel.
Dit kan veroorsaak dat die kind se totale taalontwikkeling stadiger voorkom, veral in die taal wat by die skool gebruik word.
🐛Wat kan ’n mens by die kind sien?
Die kind kan byvoorbeeld:
🌼 ’n beperkte woordeskat hê;
🌼sukkel om hom/haarself in volledige sinne uit te druk;
🌼baie eenvoudige sinne gebruik;
🌼sukkel om instruksies te verstaan;
🌼woorde uit die twee tale meng;
🌼dikwels na woorde soek;
🌼sukkel om stories te vertel of gebeure in die korrekte volgorde te beskryf;
🌼of baie stil wees in die tweede-taalomgewing omdat die kind nie genoeg taal het om hom/haarself uit te druk nie.
🐛Taalvermenging is nie noodwendig ’n taalagterstand nie
Dit is belangrik om te beklemtoon dat taalvermenging op sigself normaal is by tweetalige kinders. ’n Kind kan byvoorbeeld ’n Afrikaanse en Engelse woord in dieselfde sin gebruik omdat die een woord makliker beskikbaar is.
As die kind egter swak taalvaardighede in albei tale toon, kan dit moontlik op ’n onderliggende taalontwikkelingsprobleem dui. Daarom behoort ’n kind nie slegs in een taal beoordeel te word wanneer daar ’n vraag oor taalontwikkeling is nie.
🐛Die belangrikheid van ’n sterk eerste taal
’n Sterk eerste taal gee die kind ’n stewige basis vir verdere leer. Wanneer ’n kind reeds begrippe soos klein/groot, meer/minder, bo/onder, gister/môre, wie/wat/waarom en basiese sinsstrukture verstaan, kan hierdie konsepte makliker na ’n tweede taal oorgedra word.
Die doel is dus nie om ’n tweede taal te vermy nie. Die doel is om seker te maak dat die kind genoeg ryk en betekenisvolle taalblootstelling kry en dat die eerste taal steeds voldoende ontwikkel word terwyl die tweede taal aangeleer word.
🐛Vanuit ’n spraakterapeutiese oogpunt
Wanneer ’n kind ’n taalagterstand toon, kyk ons nie bloot na hoeveel Engels of Afrikaans die kind praat nie. Ons kyk na die kind se totale kommunikasievermoë – begrip, woordeskat, sinsbou, vertelvermoë, taalgebruik en kommunikasievaardighede oor die tale heen.
Indien ’n kind se eerste taal nie sterk ontwikkel is nie én die kind daarna aan ’n tweede taal blootgestel word, kan die kind se taalbehoeftes makliker gemis word omdat volwassenes die probleme soms bloot as “taalverwarring” of “hy/sy leer twee tale” aanvaar.
Daarom is vroeë identifisering en ondersteuning belangrik. ’n Spraakterapeut kan bepaal of die kind se taalontwikkeling binne die verwagte reeks vir ’n tweetaligheid val, of daar wel tekens van ’n taalagterstand is, en watter taal of tale die beste gebruik kan word om die kind se taalbasis te versterk.
