12/08/2026
«Κι εμείς που φάγαμε ξύλο, τι πάθαμε;» *
* (Με αφορμή περιστατικό με μητέρα που χτύπησε το 6χρονο παιδί της στην παραλία και λουόμενη που παρενέβη καλώντας την αστυνομία - και τα πολλαπλά ατυχή σχόλια ότι «το ξύλο δε βλάπτει»).
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι υπάρχουν πλέον συντριπτικά επιστημονικά στοιχεία πως η σωματική τιμωρία, ανεξάρτητα από την ένταση ή τη συχνότητά της, συνδέεται με βλάβες στην ψυχική υγεία, τη γνωστική και κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη, τη συμπεριφορά, τις σχέσεις και τη σωματική υγεία, και δεν έχει κανένα όφελος για τα παιδιά.
Οι επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι η σωματική τιμωρία των παιδιών συνδέεται με:
1. Φόβο και αίσθημα απειλής
2. Φόβο και αποφυγή του γονέα
3. Άγχος και αγχώδεις διαταραχές
4. Κατάθλιψη
5. Χαμηλή αυτοεκτίμηση
6. Αισθήματα απελπισίας
7. Συναισθηματική αστάθεια
8. Δυσκολίες στη ρύθμιση των συναισθημάτων
9. Μειωμένη ενσυναίσθηση
10. Δυσκολίες στην κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη
11. Δυσκολίες στις σχέσεις με συνομηλίκους
12. Αυξημένη πιθανότητα εμπλοκής σε εκφοβισμό ή να γίνει το παιδί θύμα βίας από συνομηλίκους
13. Αυτοτραυματισμό και αυξημένο κίνδυνο απόπειρας αυτοκτονίας
14. Σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας στην παιδική και εφηβική ηλικία
15. Προβλήματα συμπεριφοράς
16. Αυξημένη επιθετικότητα
17. Αυξημένη αποδοχή και χρήση της βίας
18. Δυσκολίες στη γνωστική ανάπτυξη
19. Ενεργοποίηση του συστήματος στρες και αυξημένη ορμονική αντίδραση στο στρες
20. Δυσμενείς επιπτώσεις στη λειτουργία και την ανάπτυξη του εγκεφάλου
21. Δυσμενείς επιπτώσεις στην ανάπτυξη και λειτουργία του νευρικού συστήματος
22. Χαμηλότερη σχολική επίδοση και αυξημένο κίνδυνο εγκατάλειψης του σχολείου
23. Δυσκολίες στην επίλυση συγκρούσεων
24. Προβλήματα στις οικογενειακές σχέσεις
25. Δυσκολίες στις κοινωνικές σχέσεις
26. Αυξημένο κίνδυνο χρήσης αλκοόλ και ουσιών ως ενήλικας
27. Μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στη σωματική υγεία ως ενήλικας
28. Αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων, παχυσαρκίας και άλλων χρόνιων προβλημάτων υγείας ως ενήλικας
29. Μεγαλύτερη πιθανότητα άσκησης βίας ως ενήλικας
30. Μειωμένη ηθική εσωτερίκευση και αυξημένη αντικοινωνική συμπεριφορά
31. Μεγαλύτερη πιθανότητα βίαιης, αντικοινωνικής ή εγκληματικής συμπεριφοράς ως ενήλικας
32. Διαιώνιση του κύκλου της βίας από γενιά σε γενιά
33. Αυξημένη πιθανότητα άσκησης, αποδοχής ή ανοχής βίας στις ενήλικες συντροφικές σχέσεις
Άρα αν φάγαμε ξύλο ως παιδιά, πάθαμε πολλά. Απλά δεν το ξέραμε. Η επιστήμη μας έχει αποδείξει ότι η σωματική τιμωρία συνδέεται με πολλές δυσμενείς συνέπειες, κάποιες από τις οποίες συνέβησαν τότε και κάποιες μας επηρεάζουν και εμάς και τους γύρω μας και σήμερα. Και η επιστημονική βιβλιογραφία δεν αναφέρεται μόνο σε συστηματικό ή έντονο ξύλο, αλλά και σε πράξεις όπως ένα χαστούκι ή ένα χτύπημα (spanking). Τουλάχιστον εμείς μπορούμε να σπάσουμε αυτόν τον κύκλο και να γίνουμε καλύτεροι για τα παιδιά μας.
Δεν είναι μόνο οι καταστροφικές ψυχολογικές συνέπειες, η σωματική τιμωρία είναι και παράνομη εκτός από απάνθρωπη. Και όταν βλέπουμε ένα παιδί να κακοποιείται, έχουμε ευθύνη να παρέμβουμε για να το προστατεύσουμε, καλώντας τις αρχές, και όχι να μένουμε απλοί bystanders.
Επίσης η τιμωρία δεν «σκληραγωγεί» τα παιδιά, όπως πολλοί νομίζουν εσφαλμένα. Τα παιδιά γίνονται ανθεκτικά όταν βιώνουν ασφάλεια, κατανόηση και συναισθηματική συρρύθμιση. Δηλαδή ρύθμιση των συναισθημάτων και συμπεριφορών τους μέσα από τη σταθερή, ήρεμη και συναισθηματικά ρυθμισμένη παρουσία ενός ενήλικα. Τα παιδιά αξίζουν να μεγαλώνουν χωρίς να φοβούνται τους ανθρώπους που έχουν ευθύνη να προστατεύουν την ασφάλεια τους και την ψυχική τους υγεια.
Βέβαια και οι ενήλικες που κάνουν χρήση βιας εχουν συνήθως τα δικά τους τραύματα και χρειάζονται κι εκείνοι βοήθεια. Ας κανονικοποιήσουμε το να ζητάμε βοήθεια. Και ας διεκδικήσουμε κι ένα σύστημα που την κάνει πραγματικά προσβάσιμη και στους γονείς και στα παιδιά, με πρόσβαση σε ψυχοθεραπεία, υποστηρικτικές δομές και σε αποτελεσματική νομική προστασία παιδιού. Και τα παιδιά ναι, να τα προστατεύουμε όλοι/ες/α πάντα γιατί είναι ευάλωτα και μας χρειάζονται.
Πηγές:
1. World Health Organization (WHO), Corporal punishment of children and health, 11 May 2026.
2. World Health Organization (WHO), Corporal punishment of children: the public health impact, Technical document, 11 August 2025.
3. World Health Organization (WHO), Child maltreatment, 8 May 2026.
4. World Health Organization (WHO), Ending corporal punishment of children: a public health imperative, 2021.
Περισσότερες πηγές:
Υπάρχουν μετα-αναλύσεις με δεδομένα από εκατοντάδες χιλιάδες παιδιά, καθώς και μελέτες για τις νευροβιολογικές και ψυχολογικές επιπτώσεις της σωματικής τιμωρίας των παιδιών, τόσο κατά την παιδική ηλικία όσο και αργότερα, στην ενήλικη ζωή.
Επιπλέον επιστημονικές έρευνες:
1. Gershoff, E. T. & Grogan-Kaylor, A. (2016). Spanking and Child Outcomes: Old Controversies and New Meta-Analyses. Journal of Family Psychology, 30(4), 453–469. Μετα-ανάλυση 111 effect sizes και 160.927 παιδιών, τα ευρήματα έδειξαν ότι το ξύλο συνδεόταν με αυξημένο κίνδυνο δυσμενών εκβάσεων στα παιδιά.
2. Gershoff, E. T. (2002). Corporal Punishment by Parents and Associated Child Behaviors and Experiences: A Meta-Analytic and Theoretical Review. Psychological Bulletin, 128(4), 539–579. Μετα-ανάλυση που συνέδεσε τη σωματική τιμωρία με αυξημένη επιθετικότητα, χαμηλότερη ηθική εσωτερίκευση και χειρότερη ψυχική υγεία, μεταξύ άλλων.
3. Cuartas, J. (2021). Corporal Punishment and Early Childhood Development in 49 Low- and Middle-Income Countries. Child Abuse & Neglect, 120, 105205. Μελέτη 131.164 παιδιών σε 49 χώρες: τα παιδιά που υφίσταντο σωματική τιμωρία είχαν περίπου 24% μικρότερη πιθανότητα να βρίσκονται σε αναπτυξιακά αναμενόμενο επίπεδο, χωρίς να βρεθεί θετική αναπτυξιακή επίδραση σε καμία χώρα.
4. Cuartas, J. et al. (2021). Corporal Punishment and Elevated Neural Response to Threat in Children. Child Development, 92(3), 821–832. Τα παιδιά που είχαν υποστεί σωματική τιμωρία εμφάνισαν αυξημένη νευρωνική απόκριση σε ερεθίσματα που σηματοδοτούν απειλή.
5. Whittle, S. et al. (2022). Harsh and Inconsistent Parental Discipline Is Associated With Altered Cortical Development in Children. Biological Psychiatry: Cognitive Neuroscience and Neuroimaging, 7(10), 989–997. Διαχρονική μελέτη με 246 παιδιά και 436 MRI scans, η οποία βρήκε συσχετίσεις μεταξύ σκληρής/ασυνεπούς πειθαρχίας και αλλαγών στην ανάπτυξη του εγκεφαλικού φλοιού.
6. Font, S. A. & Cage, J. (2018). Dimensions of Physical Punishment and Their Associations With Children’s Cognitive Performance and School Adjustment. Child Abuse & Neglect, 75, 29–40. Μελέτη 658 παιδιών που εξέτασε τη σχέση της σωματικής τιμωρίας με τη γνωστική επίδοση, τη σχολική προσαρμογή και τις σχέσεις με συνομηλίκους.
7. Physical punishment and lifelong outcomes in low- and middle-income countries: a systematic review and multilevel meta-analysis (2025). Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 189 μελετών, με 1.490 effect sizes και δεδομένα από 92 χώρες, βρήκε συσχετίσεις της σωματικής τιμωρίας με προβλήματα ψυχικής υγείας, χειρότερες σχέσεις γονέα–παιδιού, χρήση ουσιών, δυσκολίες κοινωνικοσυναισθηματικής ανάπτυξης, αρνητικές ακαδημαϊκές εκβάσεις και περισσότερα προβλήματα εξωτερικευμένης συμπεριφοράς.
8. Afifi, T. O. et al. (2017). Spanking and Adult Mental Health Impairment: The Case for the Designation of Spanking as an Adverse Childhood Experience. Child Abuse & Neglect, 71, 24–31. Μελέτη σε 8.316 ενήλικες, από τη μελέτη CDC-Kaiser ACE. Η έκθεση σε σωματική τιμωρία κατά την παιδική ηλικία συνδεόταν, ακόμη και πέρα από τη σωματική και συναισθηματική κακοποίηση, με αυξημένες πιθανότητες απόπειρας αυτοκτονίας, μέτριας έως βαριάς κατανάλωσης αλκοόλ και χρήσης παράνομων ουσιών στην ενήλικη ζωή.
9. Norman, R. E. et al. (2012). The long-term health consequences of child physical abuse, emotional abuse, and neglect: a systematic review and meta-analysis. PLOS Medicine. Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που δείχνει ότι η σωματική κακοποίηση στην παιδική ηλικία συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο κατάθλιψης και αγχωδών διαταραχών στην ενήλικη ζωή, μεταξύ άλλων μακροπρόθεσμων επιπτώσεων.
10. Widom, C. S. et al. (2012). Developmental Impacts of Child Abuse and Neglect Related to Adult Mental Health, Substance Use, and Physical Health. Journal of Family Violence. Διαχρονική μελέτη παρακολούθησης άνω των 30 ετών. Οι ενήλικες με ιστορικό κακοποίησης/παραμέλησης στην παιδική ηλικία παρουσίαζαν περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους, περισσότερα προβλήματα σωματικής και ψυχικής υγείας και μεγαλύτερη πιθανότητα προβλημάτων με το αλκοόλ και χρήση ουσιών.
11. Duncan, R. D. et al. (1996). Childhood physical assault as a risk factor for PTSD, depression, and substance abuse: findings from a national survey. American Journal of Orthopsychiatry, 66(3), 437–448. Σε εθνικό δείγμα ενηλίκων, η σωματική επίθεση κατά την παιδική ηλικία συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο για PTSD (Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες), κατάθλιψη και προβλήματα χρήσης ουσιών στην ενήλικη ζωή, ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη άλλες δυσμενείς εμπειρίες της παιδικής ηλικίας.
12. Famularo, R. et al. (1993). Child maltreatment and the development of posttraumatic stress disorder. American Journal of Diseases of Children, 147(7), 755–760. Η μελέτη βρήκε ότι τα παιδιά που είχαν υποστεί κακομεταχείριση παρουσίαζαν σημαντικά περισσότερα συμπτώματα PTSD (Διαταραχή Μετατραυματικού Στρες) ενώ η σοβαρότητα της κακομεταχείρισης συνδεόταν με μεγαλύτερη ψυχοπαθολογία.
13. The effects of recurrent physical abuse on the co-development of behavior problems and posttraumatic stress symptoms among child welfare-involved youth (2018). Διαχρονική μελέτη 491 εφήβων, η οποία βρήκε ότι η επαναλαμβανόμενη σωματική κακοποίηση συνδεόταν με αυξανόμενα συμπτώματα PTSD και προβλήματα συμπεριφοράς με την πάροδο του χρόνου, ενώ οι δύο κατηγορίες συμπτωμάτων εξελίσσονταν παράλληλα.
14. Afifi, T. O. et al. (2017). Spanking and Adult Mental Health Impairment: The Case for the Designation of Spanking as an Adverse Childhood Experience. Child Abuse & Neglect, 71, 24–31. Σε 8.316 ενήλικες, το ξύλο (spanking) κατά την παιδική ηλικία συσχετίστηκε με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης διαφόρων προβλημάτων ψυχικής υγείας στην ενήλικη ζωή, ανεξάρτητα από άλλες μορφές σκληρής μεταχείρισης. Οι συγγραφείς πρότειναν την επίσημη ταξινόμηση του spanking ως Δυσμενή Εμπειρία της Παιδικής Ηλικίας (Adverse Childhood Experience – ACE), με βάση τη διαπιστωμένη συσχέτισή του με δυσμενείς εκβάσεις ψυχικής υγείας στην ενήλικη ζωή.
15. Afifi, T. O. et al. (2017). The relationships between harsh physical punishment and child maltreatment in childhood and intimate partner violence in adulthood. Μελέτη 34.402 ενηλίκων έδειξε ότι η σκληρή σωματική τιμωρία στην παιδική ηλικία συνδεόταν με αυξημένη πιθανότητα άσκησης, θυματοποίησης και αμοιβαίας βίας στις ενήλικες συντροφικές σχέσεις.
16. Temple, J. R. et al. (2018). Childhood Corporal Punishment and Future Perpetration of Physical Dating Violence. Μελέτη 758 νεαρών ενηλίκων έδειξε ότι η σωματική τιμωρία στην παιδική ηλικία συνδεόταν με αυξημένη πιθανότητα άσκησης σωματικής βίας στις ερωτικές σχέσεις στη νεαρή ενήλικη ζωή.
Μαρία Δοκανάρη, MA, BSc, Dip, UKCP reg.
Ψυχοθεραπεύτρια παιδιών, έφηβων, ενήλικων
& Κλινική Εποπτρια
