26/08/2026
MEDIA SPOŁECZNOŚCIOWE ŚWIADOMIE I CELOWO UZALEŻNIAJĄ LUDZI
👩🏻 O tym, że właściciele największych platform społecznościowych od lat dysponują wiedzą o możliwym negatywnym wpływie Instagrama, TikToka i podobnych serwisów na psychikę nastolatków, mówi się coraz głośniej. Z platform korzystają również dzieci poniżej 13. roku życia, mimo formalnych ograniczeń wiekowych, a założenie konta i obejście zabezpieczeń przez lata nie stanowiło większego problemu. Skala zjawiska jest więc ogromna.
👩🏻⚕️Problem nie sprowadza się przy tym wyłącznie do treści, które dzieci oglądają w internecie. Coraz częściej pod lupą naukowców, regulatorów i sądów znajdują się same mechanizmy 🫤działania aplikacji: nieskończone przewijanie ekranu, automatyczne odtwarzanie kolejnych materiałów, rekomendacje algorytmiczne, powiadomienia czy system społecznych nagród w postaci polubień i komentarzy. Ich zadaniem jest zatrzymanie użytkownika przed ekranem jak najdłużej❗️. W przypadku dzieci i nastolatków, których zdolność samokontroli dopiero się rozwija, konsekwencje mogą być szczególnie poważne.
📈📉📊 Badania wiążą intensywne lub problematyczne korzystanie z mediów społecznościowych z pogorszeniem samopoczucia psychicznego, zaburzeniami obrazu własnego ciała, problemami ze snem, lękiem i depresją. Trzeba jednak zaznaczyć, że zależności te są złożone i nie każde badanie dowodzi prostego związku przyczynowego. Znaczenie mają m.in. wiek, płeć, rodzaj oglądanych treści, sposób korzystania z platformy oraz wcześniejsza kondycja psychiczna użytkownika.
Szczególnie niepokojące okazało się jednak to, co firmy technologiczne wiedziały na temat tych zagrożeń. Już w 2021 roku ujawnione wewnętrzne materiały Meta pokazały, że firma prowadziła własne badania dotyczące wpływu Instagrama na nastolatków. ❗️Jeden z szeroko komentowanych wniosków dotyczył dziewcząt mających problemy z obrazem własnego ciała: część z nich deklarowała, że Instagram pogarsza ten problem❗️. Meta później przekonywała, że wyniki zostały przedstawione w mediach bez odpowiedniego kontekstu i że jej badania pokazywały zarówno negatywny, jak i pozytywny wpływ platformy.
🧑⚖️👩🏼⚖️👨⚖️Dzisiaj spór nie toczy się już tylko w mediach, parlamentach i gabinetach psychologów. Przeniósł się na sale sądowe.
W Stanach Zjednoczonych przeciwko właścicielom największych platform wniesiono tysiące pozwów. Rodziny, młodzi użytkownicy, szkoły i władze stanowe zarzucają firmom technologicznym, że projektowały swoje produkty w sposób zwiększający ryzyko kompulsywnego korzystania, jednocześnie wiedząc o potencjalnych konsekwencjach dla najmłodszych użytkowników.🫤❗️
W marcu 2026 roku zapadł jeden z najważniejszych dotychczas wyroków w tej batalii. Ława przysięgłych w Los Angeles uznała Meta i Google za odpowiedzialne w sprawie młodej kobiety, która twierdziła, że Instagram i YouTube przyczyniły się do jej problemów psychicznych w okresie dorastania. Była to sprawa pilotażowa, której wynik może mieć znaczenie dla tysięcy podobnych pozwów.
Jeszcze większą stawkę ma proces, który rozpoczął się w sierpniu 2026 roku przed sądem federalnym w Oakland. Meta mierzy się tam z zarzutami koalicji 29 amerykańskich stanów. Prokuratorzy generalni twierdzą, że Facebook i Instagram zostały zaprojektowane tak, aby maksymalizować zaangażowanie młodych użytkowników, a firma miała wiedzieć o związanych z tym zagrożeniach i wprowadzać opinię publiczną w błąd co do bezpieczeństwa swoich produktów. Sprawa obejmuje również zarzuty dotyczące gromadzenia danych dzieci poniżej 13. roku życia bez wymaganej zgody rodziców.
Meta zdecydowanie odrzuca te oskarżenia. Firma argumentuje, że od lat wprowadza zabezpieczenia dla nastolatków, usuwa konta dzieci poniżej wymaganego wieku i inwestuje w rozwiązania ograniczające kontakt młodych ludzi ze szkodliwymi treściami. Kwestionuje również twierdzenie, że można przypisać mediom społecznościowym prostą odpowiedzialność za kryzys zdrowia psychicznego młodzieży.
👩🏼⚖️🧑🏻⚖️To właśnie sądy mają teraz rozstrzygnąć znacznie poważniejszą kwestię: czy platformy społecznościowe są jedynie neutralnym miejscem publikowania treści, czy też ich konstrukcja sama w sobie może być produktem stwarzającym zagrożenie — zwłaszcza dla dzieci. Jeżeli zwycięży ta druga interpretacja, konsekwencje mogą wykroczyć daleko poza odszkodowania. Mogą oznaczać konieczność przebudowania mechanizmów, na których przez lata opierał się sukces Instagrama, TikToka, YouTube’a i innych platform: algorytmicznych rekomendacji, nieskończonego scrollowania i rozwiązań projektowanych tak, by użytkownik jak najrzadziej odkładał telefon.
🕵🏻♀️Aktualny proces przeciwko Meta rozpoczął się 18 sierpnia 2026 r. w Oakland; uczestniczą w nim bezpośrednio prokuratorzy generalni Kalifornii, Kolorado, Kentucky i New Jersey w ramach szerszej koalicji 29 stanów. Warto też odnotować bardzo świeży rozwój sytuacji: dziś, 26 sierpnia, pojawiły się informacje o rozmowach Meta ze stanami na temat potencjalnej ugody, podczas gdy proces nadal trwa.