25/10/2026
📊 Γιατί δεν μειώνονται τα ποσοστά καισαρικών τομών;
Στην Κύπρο, το ποσοστό καισαρικών τομών έχει ξεπεράσει το 60% και τα τελευταία χρόνια φαίνεται να σταθεροποιείται σε αυτά τα εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, παρά την εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής για την Προαγωγή του Φυσιολογικού Τοκετού και την Πρόληψη της Προωρότητας.
Ωστόσο, εξακολουθούμε να μην έχουμε σαφή, συστηματικά δημοσιευμένη εικόνα για ορισμένα βασικά ερωτήματα.
■ Ποιο είναι το ποσοστό καισαρικών στις πρωτοτόκες γυναίκες με μονήρη, τελειόμηνη κύηση και κεφαλική προβολή (NTSV);
■ Πόσο διαφέρει μεταξύ μαιευτηρίων; Και πώς μεταβάλλεται διαχρονικά;
Η συστηματική χρήση της ταξινόμησης Robson ή άλλων κατάλληλων δεικτών και η δημοσιοποίηση συγκρίσιμων στοιχείων παραμένουν ζητούμενα, παρότι πλέον συλλέγονται και υποβάλλονται σχετικά δεδομένα από τις μαιευτικές μονάδες.
🇺🇸 Μια ενδιαφέρουσα ματιά από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.
Η ομάδα Bundle Birth Nurses ζήτησε από την κοινότητά της, κυρίως νοσηλεύτριες μαιευτικών μονάδων στις ΗΠΑ, να εξηγήσουν γιατί θεωρούν ότι είναι τόσο δύσκολο να μειωθούν τα ποσοστά καισαρικών.
Ασφαλώς, δεν πρόκειται για επιστημονική μελέτη, ούτε για αντιπροσωπευτική καταγραφή των πραγματικών αιτιών. Πρόκειται για μια μικρή, μη δομημένη διερεύνηση απόψεων. Έχει όμως ενδιαφέρον ότι, ακόμη και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αναδεικνύονται τόσο παρόμοιοι προβληματισμοί.
Στις απαντήσεις περιλαμβάνονται παράγοντες που αφορούν το μεταβαλλόμενο προφίλ των γυναικών, τις συννοσηρότητες και τις ενδεχόμενες ιατρικές ενδείξεις, αλλά και την προτίμηση ορισμένων γυναικών για προγραμματισμένη καισαρική χωρίς ιατρική ένδειξη.
Ωστόσο, η μεγάλη πλειονότητα των θεμάτων που αναδείχθηκαν αφορά τους επαγγελματίες υγείας, τις καθιερωμένες πρακτικές και την οργάνωση των υπηρεσιών.
(Και, βέβαια δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αν ρωτούσαν Γυναικολόγους-Μαιετήρες, οι απαντήσεις θα ήταν διαφορετικές. Όπως, διαφορετικές θα ήταν αν ρωτούσαν τις ίδιες τις γυναίκες. Κάποια θέματα ενδεχομένως να ήταν κοινά οποία ομάδα κι αν ρωτούσαμε- αλλά με διαφορετική βαρύτητα!)
Πρόκληση τοκετού, πρώιμες ή μη αναγκαίες παρεμβάσεις, βιασύνη και ευκολία στον προγραμματισμό, διαφορετικές πρακτικές μεταξύ επαγγελματιών, φόβος δικαστικών διεκδικήσεων, ελλείψεις προσωπικού, φόρτος εργασίας, αλλά και ανεπαρκής διεπιστημονική συνεργασία και υποστήριξη του φυσιολογικού τοκετού.
Πολλοί από αυτούς τους παράγοντες έχουν αναγνωριστεί και στην ερευνητική βιβλιογραφία. Το ποιοι όμως έχουν πραγματικά μεγαλύτερη βαρύτητα εξαρτάται από το συγκεκριμένο περιβάλλον και τις συνθήκες κάθε συστήματος υγείας.
🤔 Και εδώ προκύπτει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον ερώτημα για την Κύπρο.
Στη δημόσια συζήτηση ακούμε συχνά ότι τα υψηλά ποσοστά καισαρικών οφείλονται κυρίως στις προτιμήσεις των ίδιων των γυναικών.
■ Πού βρίσκεται όμως η ερευνητική τεκμηρίωση ότι αυτός είναι ο κυριότερος παράγοντας;
■ Και πόσο έχουμε διερευνήσει τις πρακτικές των επαγγελματιών, την κουλτούρα των μαιευτηρίων και τα χαρακτηριστικά της οργάνωσης και παροχής φροντίδας;
❓️Γιατί έχει σημασία; Πέραν του η δημόσια συζήτηση δημιουργεί ή συντηρεί απόψεις (που από μόνο του είναι προβληματικό), το σημαντικότερο ζήτημα είναι ότι η ερμηνεία που δίνουμε στο πρόβλημα καθορίζει και τις λύσεις που επιλέγουμε.
■ Αν θεωρούμε ότι το πρόβλημα είναι κυρίως οι προτιμήσεις των γυναικών, θα επικεντρωθούμε στην ενημέρωση και στην αλλαγή των επιλογών τους.
■ Αν όμως σημαντικό μέρος του προβλήματος βρίσκεται στις συνήθεις κλινικές πρακτικές, στην επαγγελματική κουλτούρα, στη στελέχωση και στην οργάνωση των υπηρεσιών, τότε απαιτούνται πολύ διαφορετικές παρεμβάσεις.
❓️Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο γιατί έχουμε τόσο υψηλά ποσοστά καισαρικών. Είναι κατά πόσο έχουμε κατανοήσει επαρκώς τι τα συντηρεί, ώστε να επιλέγουμε τις κατάλληλες παρεμβάσεις για να τα μειώσουμε.
👉Και ίσως αξίζει να αρχίσουμε ρωτώντας πιο συστηματικά και τις μαίες, τους μαιευτήρες και τις ίδιες τις γυναίκες. Όχι απλώς τι πιστεύουν ότι συμβαίνει, αλλά και γιατί.
🔎 Και μιας και μιλάμε τόσο συχνά για τεκμηριωμένη πρακτική (evidence-based practice), ας θυμηθούμε τι πραγματικά σημαίνει.
Δεν αρκεί μόνο η επιστημονική τεκμηρίωση από τη διεθνή βιβλιογραφία για το τι συμβαίνει και ποιες παρεμβάσεις είναι αποτελεσματικές.
Η τεκμηριωμένη πρακτική προϋποθέτει τη συνεκτίμηση τριών ακόμη διαστάσεων, που συχνά ξεχνάμε:
■ των ίδιων των χρηστών των υπηρεσιών, με τις εμπειρίες, τις ανάγκες, τις προτιμήσεις και τις ανησυχίες τους
■ των επαγγελματιών υγείας, με τις γνώσεις, τις δεξιότητες, τις εμπειρίες και τις αντιλήψεις τους, αφού αυτοί καλούνται να εφαρμόσουν τις αλλαγές· και, βέβαια,
■ του ευρύτερου συστήματος και του πλαισίου παροχής φροντίδας, που μπορεί να δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες ή να θέτει εμπόδια στην εφαρμογή αποτελεσματικών παρεμβάσεων.
Γι' αυτό χρειαζόμαστε τοπική ερευνητική τεκμηρίωση, που να εξετάζει τι συμβαίνει στο δικό μας περιβάλλον, ποιες αντιλήψεις και πρακτικές συντηρούν την υφιστάμενη κατάσταση, ποιες είναι οι ανάγκες και οι προτιμήσεις των γυναικών, πόσο αποδεκτές είναι οι προτεινόμενες αλλαγές από τις ίδιες και τους επαγγελματίες υγείας και ποιοι παράγοντες διευκολύνουν ή εμποδίζουν την εφαρμογή τους.
#ΦυσιολογικόςΤοκετός