20/09/2026
प्रकाशबाट प्रकाश तर्फको यात्रा
एउटा निभेको दीपकको अगाडि अर्को बलिरहेको दीपक ल्याऊ। बलिरहेको दीपकले आफ्नो ज्योति निभाउँदैन, आफ्नो प्रकाश घटाउँदैन, तर त्यसैको ज्वालाबाट अर्को दीपक पनि बल्न सक्छ। जब दोस्रो दीपक बल्छ, अब कसैले छुट्याएर भन्न सक्दैन, यो प्रकाश पहिलो दीपकको हो र त्यो प्रकाश दोस्रो दीपकको हो। दुईवटा दीपक छन्, दुईवटा शरीर छन्, दुईवटा बाती छन्, दुईवटा पात्र छन्, तर प्रकाश एउटै प्रकाशजस्तो देखिन्छ। गुरु र शिष्यको सम्बन्धलाई बुझ्न यो एउटा अत्यन्त सुन्दर रूपक हो। यहाँ गुरु भनेको कुनै व्यक्ति मात्र होइन, जागृत चेतनाको प्रतीक हो र शिष्य भनेको आफ्नो भित्रको प्रकाश अझै पहिचान गर्न नसकेको साधक हो।
मानिसभित्र प्रकाशको सम्भावना पहिलेबाटै हुन्छ। तेल पनि हुन्छ, बाती पनि हुन्छ, दीपक पनि हुन्छ, तर आगो हुँदैन। यही हाम्रो अवस्था हो। जीवन चलिरहेको छ, आँखा देखिरहेका छन्, कान सुनिरहेका छन्, शरीर चलिरहेको छ, विचारहरू भइरहेका छन्, इच्छाहरू उठिरहेका छन्, सम्बन्धहरू बनिरहेका छन्, सपना देखिरहेका छौँ, सफलता खोजिरहेका छौँ, सुख खोजिरहेका छौँ, तर यति सबै भइरहँदा पनि आफूलाई हेर्ने त्यो आन्तरिक प्रकाश धेरैपटक निदाएको हुन्छ। हामी संसारलाई हेर्न सक्षम छौँ, तर आफूलाई हेर्न सक्दैनौँ। हामी अरूको जीवनको बारेमा धेरै कुरा जान्दछौँ, तर आफ्नै मनभित्र के भइरहेको छ भन्ने कुरा बुझ्नबाट भागिरहेका हुन्छौँ।
त्यसैले अज्ञान भनेको जानकारीको अभाव मात्र होइन। अज्ञानको गहिरो अर्थ आफूलाई आफूले नचिन्नु हो। तिमीले संसारका हजारौँ कुरा जान्न सक्छौ, धर्मका पुस्तक पढ्न सक्छौ, मन्त्र जान्न सक्छौ, दर्शनका सिद्धान्त जान्न सक्छौ, तर “म वास्तवमा को हुँ?” भन्ने प्रश्नमा कहिल्यै फर्किएनौ भने तिम्रो ज्ञान अझै बाहिरै घुमिरहेको हुन सक्छ। निभेको दीपकसँग तेल र बाती दुवै हुन्छन्, तर प्रकाश हुँदैन। त्यसैगरी मानिससँग बुद्धि, क्षमता, अनुभव, ज्ञान र सम्भावना सबै हुन सक्छ, तर यदि आफ्नो चेतनालाई आफैँले नचिनेको छ भने उसको जीवन बाहिरी प्रकाशको खोजीमै बित्न सक्छ।
यही ठाउँमा गुरुको अर्थ गहिरो हुन्छ। सद्गुरु भन्नाले यस्तो व्यक्ति मात्र होइन जसले तिमीलाई धेरै कुरा सिकाउँछ। साँचो गुरु तिमीलाई आफ्नै प्रकाशतर्फ फर्काउने संकेत हो। उसले तिम्रो ठाउँमा सत्य देखिदिँदैन। उसले तिम्रो ठाउँमा जाग्न सक्दैन। उसले तिम्रो अज्ञानलाई आफ्नो ज्ञानले सधैँका
