Centre For Psychoanalytic Studies

Call Directions Website

Centre For Psychoanalytic Studies Ανεξάρτητο κέντρο ψυχαναλυτικών μελετών αφιερωμένο σε θεωρητικά σεμινάρια ειδικών ψυχικής υγείας και κοινού, και στις επιστημονικές δημοσιεύσεις.

Βραχεία και μακροχρόνια ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία. Αναλαμβάνονται περιπτώσεις αγχωδών διαταραχων, καταθλιπτικών αντιδράσεων, φοβικής συμπτωματολογίας, κρίσεων πανικού, ανορεξίας-βουλιμίας, ψυχοσωματικων εκδηλώσεων, παρατεταμένης μελαγχολίας, ψυχώσεων, διαταραχων της προσωπικότητας όπως υστερική, αποφευκτική, σχιζοειδής, σχιζότυπη, αντικοινωνική, οριακή, Ιδεοψυχαναγκαστική, παθητικοεπιθετική, κτλ Επίσης αναλαμβάνεται θεραπεία διαζυγίου, διαχείριση θυμού - εκρήξεων, αντιμετώπιση διαταραχης μετατραυματικού stress, κτλ.

30/09/2026

Η ψυχοθεραπεία ως αυτοτελής επαγγελματική εκπαίδευση

Η θέση του Centre for Psychoanalytic Studies για την εκπαίδευση και την άσκηση της ψυχοθεραπείας

Η συζήτηση για το ποιος δικαιούται να ασκεί ψυχοθεραπεία συχνά περιορίζεται σε ένα ερώτημα: είναι κάποιος ψυχολόγος ή ψυχίατρος;

Κατά τη θέση του Centre for Psychoanalytic Studies (CPS), το ερώτημα αυτό, από μόνο του, είναι ανεπαρκές.

Η ψυχοθεραπεία αποτελεί ένα ιδιαίτερο πεδίο θεωρητικής γνώσης, κλινικής εκπαίδευσης και επαγγελματικής πρακτικής. Η επάρκεια για την άσκησή της δεν μπορεί να τεκμαίρεται αυτομάτως ούτε από ένα βασικό πτυχίο Ψυχολογίας ούτε από την ιατρική ιδιότητα και την ειδικότητα της Ψυχιατρικής. Αντιστοίχως, δεν θεωρούμε ότι η απουσία των δύο αυτών ιδιοτήτων πρέπει, από μόνη της, να αποκλείει έναν επαγγελματία που έχει ολοκληρώσει πλήρη, πολυετή και αναγνωρισμένη εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία.

Η θέση αυτή δεν αποτελεί ελληνική ιδιομορφία. Έχει μακρά παρουσία στην ευρωπαϊκή παράδοση της ψυχοθεραπείας.

Η European Association for Psychotherapy (EAP), στη Διακήρυξη του Στρασβούργου, αντιμετωπίζει την ψυχοθεραπεία ως αυτοτελή επιστημονική πειθαρχία και την άσκησή της ως αυτοτελές επάγγελμα. Παράλληλα αναγνωρίζει ότι η πρόσβαση στην εκπαίδευση μπορεί να πραγματοποιείται μέσω διαφορετικών προηγούμενων ακαδημαϊκών προσόντων, ιδίως από τις ανθρωπιστικές και κοινωνικές επιστήμες.

Αυτό δεν σημαίνει χαμηλότερες απαιτήσεις.

Σημαίνει διαφορετικό τρόπο θεμελίωσης της επαγγελματικής επάρκειας.

Η ψυχοθεραπευτική επάρκεια δεν είναι ένας τίτλος. Είναι μια εκπαίδευση.

Ένας σοβαρά εκπαιδευμένος ψυχοθεραπευτής δεν είναι κάποιος που απλώς παρακολούθησε μερικά σεμινάρια και αποφάσισε να χρησιμοποιεί τον τίτλο.

Τα ευρωπαϊκά πρότυπα που έχουν αναπτυχθεί από μεγάλους οργανισμούς κινούνται προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Η EAP προβλέπει συνολική εκπαίδευση τουλάχιστον 3.200 ωρών, με τουλάχιστον τέσσερα χρόνια ειδικής ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης και τουλάχιστον 1.400 ώρες στο ειδικό ψυχοθεραπευτικό σκέλος. Η εκπαίδευση περιλαμβάνει θεωρία, προσωπική ψυχοθεραπευτική εμπειρία, κλινική πρακτική υπό εποπτεία και άλλα στοιχεία επαγγελματικής συγκρότησης.

Στην ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία οι απαιτήσεις μπορούν να είναι ακόμη περισσότερο εξειδικευμένες.

Η European Federation for Psychoanalytic Psychotherapy (EFPP), για παράδειγμα, προβλέπει για την εκπαίδευση ενηλίκων ελάχιστη διάρκεια τεσσάρων ετών, προσωπική ψυχοθεραπεία ή ψυχανάλυση του εκπαιδευομένου τουλάχιστον δύο φορές εβδομαδιαίως επί τέσσερα χρόνια, εποπτευόμενη θεραπευτική εργασία και τουλάχιστον 360 ώρες θεωρητικών και τεχνικών σεμιναρίων. Προβλέπονται επίσης κλινική εμπειρία, αξιολόγηση της πορείας του εκπαιδευομένου, δεοντολογικές διαδικασίες και συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη.

Αυτό είναι επαγγελματική εκπαίδευση.

Δεν είναι ένα σύντομο συμπλήρωμα ενός άλλου επαγγέλματος.

Ούτε το πτυχίο Ψυχολογίας αρκεί από μόνο του

Η Ψυχολογία αποτελεί επιστήμη με πολύ ευρύτερο αντικείμενο από την ψυχοθεραπεία. Ένας απόφοιτος Ψυχολογίας μπορεί να έχει σημαντική εκπαίδευση στην Αναπτυξιακή, Κοινωνική, Γνωστική ή Βιολογική Ψυχολογία, στην Ψυχομετρία, στη Στατιστική και στην ερευνητική μεθοδολογία.

Το πτυχίο αυτό έχει αυτοτελή επιστημονική αξία.

Δεν ισοδυναμεί όμως αυτομάτως με πολυετή εκπαίδευση στην ψυχοθεραπευτική τεχνική, στην κλινική εργασία υπό εποπτεία και —ιδιαίτερα στην ψυχαναλυτική παράδοση— στην προσωπική θεραπευτική ή αναλυτική εμπειρία.

Το ίδιο ισχύει, με διαφορετικό τρόπο, για την Ψυχιατρική. Η ιατρική και ψυχιατρική εκπαίδευση παρέχουν κρίσιμες γνώσεις και αρμοδιότητες, αλλά η ολοκληρωμένη εκπαίδευση σε μια συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική μέθοδο αποτελεί πρόσθετο και ιδιαίτερο εκπαιδευτικό εγχείρημα.

Γι’ αυτό θεωρούμε προβληματική την αντίληψη ότι η επαγγελματική επάρκεια στην ψυχοθεραπεία μπορεί να απορρέει αποκλειστικά από τον αρχικό επαγγελματικό τίτλο.

Το αντίστροφο όμως είναι εξίσου σημαντικό

Η αυτονομία της ψυχοθεραπείας δεν μπορεί να αποτελέσει άλλοθι για ανεξέλεγκτη άσκησή της.

Το CPS δεν υποστηρίζει ότι οποιοσδήποτε μπορεί να αυτοχαρακτηρίζεται ψυχοθεραπευτής.

Υποστηρίζουμε το ακριβώς αντίθετο.

Η δυνατότητα άσκησης ψυχοθεραπείας πρέπει να συνδέεται με αυστηρή, μακρόχρονη, πιστοποιημένη εκπαίδευση, η οποία να ανταποκρίνεται σε αναγνωρισμένα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα.

Αυτό σημαίνει, μεταξύ άλλων, επαρκή θεωρητική εκπαίδευση, πολυετή εκπαίδευση στη συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική μέθοδο, προσωπική θεραπευτική εμπειρία όπου αυτή αποτελεί συστατικό της μεθόδου, πραγματική κλινική εργασία, συστηματική εποπτεία, αξιολόγηση της επαγγελματικής επάρκειας, δεοντολογικό κώδικα, διαδικασία παραπόνων και συνεχιζόμενη επαγγελματική ανάπτυξη.

Και σημαίνει κάτι ακόμη σημαντικό: σαφή όρια επαγγελματικής αρμοδιότητας.

Ο ψυχοθεραπευτής που δεν είναι ψυχολόγος δεν αποκτά εξ αυτού του λόγου τις ιδιαίτερες επαγγελματικές αρμοδιότητες του ψυχολόγου. Αντίστοιχα, όποιος δεν είναι ιατρός δεν αποκτά ιατρικές αρμοδιότητες, δεν συνταγογραφεί φάρμακα και δεν υποκαθιστά τον ψυχίατρο.

Η αναγνώριση της ψυχοθεραπείας ως ιδιαίτερου επαγγελματικού πεδίου δεν απαιτεί σύγχυση των επαγγελμάτων. Απαιτεί ακριβώς το αντίθετο: καθαρή οριοθέτησή τους.

Το κριτήριο πρέπει να είναι η πραγματική εκπαίδευση

Το CPS υποστηρίζει ένα σύστημα στο οποίο το αποφασιστικό ερώτημα δεν θα είναι αποκλειστικά:

«Ποιο ήταν το πρώτο σου επάγγελμα;»

αλλά:

«Πώς εκπαιδεύτηκες για να ασκείς ψυχοθεραπεία;»

Πόσα χρόνια διήρκεσε η εκπαίδευση;

Ποια θεωρία διδάχθηκες;

Πόση κλινική εργασία πραγματοποίησες;

Ποιος την επόπτευσε;

Υπήρξε προσωπική θεραπευτική εμπειρία;

Με ποια κριτήρια αξιολογήθηκε η επάρκειά σου;

Σε ποιον δεοντολογικό μηχανισμό λογοδοτείς;

Υπάρχει αναγνωρισμένος επαγγελματικός ή εκπαιδευτικός φορέας πίσω από την πιστοποίησή σου;

Αυτά είναι ερωτήματα ουσίας.

Ιδιαίτερα για την ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία

Στην ψυχαναλυτική παράδοση η θέση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία.

Η συγκρότηση ενός ψυχαναλυτικού ψυχοθεραπευτή δεν μπορεί να αναχθεί στην κατοχή ενός πανεπιστημιακού τίτλου. Περιλαμβάνει θεωρητική εκπαίδευση, προσωπική θεραπεία ή ανάλυση, μακρόχρονη εποπτευόμενη κλινική εργασία και σταδιακή ανάπτυξη της ικανότητας να εργάζεται κανείς με τη μεταβίβαση, την αντιμεταβίβαση, τις άμυνες, τις ασυνείδητες συγκρούσεις και τη θεραπευτική σχέση.

Οι ευρωπαϊκές ψυχαναλυτικές οργανώσεις έχουν αναπτύξει ακριβώς για τον λόγο αυτό εκτεταμένα πρότυπα εκπαίδευσης και δεοντολογίας.

Το CPS θεωρεί ότι τέτοιου επιπέδου εκπαιδευτικές διαδρομές πρέπει να αναγνωρίζονται ως πραγματικές επαγγελματικές διαδρομές προς την ψυχοθεραπεία, ακόμη και όταν ο εκπαιδευόμενος δεν ξεκίνησε ως ψυχολόγος ή ψυχίατρος.

Μια θέση υπέρ της ποιότητας, όχι υπέρ της απορρύθμισης

Η θέση μας επομένως δεν είναι «να μπορούν όλοι να κάνουν ψυχοθεραπεία».

Είναι σχεδόν η αντίθετη:

να μην αρκεί ένας τίτλος για να θεωρείται κάποιος ψυχοθεραπευτής, αλλά ούτε να αποκλείεται ένας πλήρως εκπαιδευμένος ψυχοθεραπευτής αποκλειστικά επειδή ο αρχικός του τίτλος δεν ήταν Ψυχολογία ή Ψυχιατρική.

Χρειαζόμαστε αυστηρή ρύθμιση της ψυχοθεραπείας.

Αλλά η ρύθμιση πρέπει να αξιολογεί αυτό που ισχυρίζεται ότι ρυθμίζει: την επάρκεια στην ψυχοθεραπεία.

Η προστασία του θεραπευομένου δεν εξασφαλίζεται από επαγγελματικά μονοπώλια ούτε από την ανεξέλεγκτη χρήση του τίτλου «ψυχοθεραπευτής».

Εξασφαλίζεται από απαιτητική εκπαίδευση, κλινική εποπτεία, προσωπική θεραπευτική εργασία, αξιολόγηση, δεοντολογία, λογοδοσία και σαφή επαγγελματικά όρια.

Αυτή είναι η κατεύθυνση που υποστηρίζει το Centre for Psychoanalytic Studies.

Όχι λιγότερη εκπαίδευση.

Περισσότερη και ουσιαστικότερη εκπαίδευση — και αναγνώριση εκείνων που πράγματι την έχουν ολοκληρώσει.

Μιχάλης Πατεράκης
Founder & Director
Centre for Psychoanalytic Studies (CPS)

30/09/2026

Οκτώ ημέρες στη Βρετανία. Χρόνια αβεβαιότητας στην Ελλάδα.

Δύο διοικητικές κουλτούρες απέναντι στα ακαδημαϊκά προσόντα

Στις 21 Σεπτεμβρίου 2026 υπέβαλα (χωρις apostille και χωρις ειδική συμβολαιογραφική πράξη), για επιστημονικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς, στην British Psychological Society (BPS) αίτηση για Graduate Membership.

Ο βασικός τίτλος που τέθηκε υπό αξιολόγηση είναι Bachelor of Arts με κύρια κατεύθυνση στην Ψυχολογία (Major in Psychology) του University of Indianapolis των Ηνωμένων Πολιτειών.

Οκτώ ημέρες αργότερα, στις 29 Σεπτεμβρίου 2026, έλαβα την απάντηση.

Η British Psychological Society με είχε δεχθεί ως Graduate Member (GMBPsS). Και όχι μόνο αυτό. Στην επίσημη επιστολή της ανέφερε ρητά:

“You have also been granted the Graduate Basis for Chartered Membership (GBC).”

Οκτώ ημέρες.

Αυτό αξίζει να το σκεφτεί κανείς όχι ως προσωπική επιτυχία, αλλά ως παράδειγμα λειτουργίας ενός θεσμού.

Ένας επιστημονικός οργανισμός στο Ηνωμένο Βασίλειο παρέλαβε αίτηση βασισμένη σε ακαδημαϊκό προσόν που αποκτήθηκε σε τρίτη χώρα, εξέτασε τον φάκελο, κατέληξε στην κρίση του και την κοινοποίησε στον αιτούντα. Η απάντηση ήταν σαφής. Θετική ή αρνητική, αυτή ακριβώς θα έπρεπε να είναι η ουσία μιας διοικητικής ή επαγγελματικής διαδικασίας: εξετάζεις, κρίνεις, αιτιολογείς, απαντάς.

Η σύγκριση με την ελληνική πραγματικότητα είναι δύσκολο να μην προκαλέσει προβληματισμό.

Στην Ελλάδα υπάρχει θεσμοθετημένη διαδικασία αναγνώρισης επαγγελματικής ισοδυναμίας τίτλων τυπικής ανώτατης εκπαίδευσης μέσω του ΑΤΕΕΝ. Και το ίδιο το Υπουργείο Παιδείας αναφέρει ρητά ότι το πεδίο εφαρμογής της περιλαμβάνει τίτλους όχι μόνο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και τρίτων χωρών.

Ακόμη πιο ενδιαφέρον: η επίσημη διοικητική διαδικασία αναφέρει προθεσμία υλοποίησης τριών μηνών.

Τρεις μήνες στα χαρτιά.

Και όμως, η ελληνική πραγματικότητα της αναγνώρισης αλλοδαπών τίτλων έχει επί χρόνια δημιουργήσει ένα περιβάλλον στο οποίο ο πολίτης μπορεί να χρειάζεται να αντιμετωπίσει αλλεπάλληλες διοικητικές και δικαστικές αμφισβητήσεις για ζητήματα που θα έπρεπε πρωτίστως να κρίνονται με σαφή ακαδημαϊκά και επαγγελματικά κριτήρια.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι κάθε ξένος τίτλος πρέπει να αναγνωρίζεται.

Ασφαλώς και όχι.

Το κράτος έχει όχι μόνο το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωση να ελέγχει την αυθεντικότητα ενός τίτλου, το επίπεδο των σπουδών, το πραγματικό περιεχόμενο της εκπαίδευσης και τις ουσιώδεις διαφορές από τον αντίστοιχο ελληνικό τίτλο, ιδίως όταν πρόκειται για νομοθετικώς ρυθμιζόμενο επάγγελμα.

Αυτό ακριβώς όμως είναι το ζητούμενο: να αξιολογεί.

Όχι να μετατρέπει την αξιολόγηση σε πολυετή διοικητική εκκρεμότητα. Όχι να αφήνει τον πολίτη να ζει επί χρόνια χωρίς να γνωρίζει ποια ακριβώς κριτήρια θα εφαρμοστούν στην περίπτωσή του. Και, κυρίως, όχι να αντιμετωπίζει την προέλευση ενός τίτλου από τρίτη χώρα ως κάτι σχεδόν ύποπτο, όταν η ίδια η ελληνική νομοθεσία προβλέπει ρητά διαδικασία επαγγελματικής ισοδυναμίας για τίτλους τρίτων χωρών.

Η διαφορά φιλοσοφίας είναι εντυπωσιακή.

Στη δική μου περίπτωση, ένας βρετανικός επιστημονικός φορέας δεν χρειάστηκε να αναρωτιέται επί χρόνια αν ένας αμερικανικός πανεπιστημιακός τίτλος είναι «πολύ ξένος» για να αξιολογηθεί. Τον αξιολόγησε.

Και κατέληξε στην κρίση του σε οκτώ ημέρες.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το βρετανικό σύστημα και το ελληνικό ΑΤΕΕΝ είναι ταυτόσημοι θεσμοί ή ότι επιτελούν την ίδια νομική λειτουργία. Η BPS δεν απονέμει ελληνική άδεια ασκήσεως επαγγέλματος και το GBC δεν αποτελεί ελληνική αναγνώριση επαγγελματικής ισοδυναμίας. Οποιαδήποτε σοβαρή σύγκριση οφείλει να το διευκρινίζει.

Η σύγκριση αφορά κάτι βαθύτερο: τη διοικητική και θεσμική κουλτούρα της αξιολόγησης.

Ένας σοβαρός θεσμός δεν φοβάται να κρίνει.

Ζητά τα στοιχεία που χρειάζεται. Ελέγχει τον τίτλο. Εξετάζει το ακαδημαϊκό υπόβαθρο. Εφαρμόζει τα κριτήριά του. Και απαντά.

Η Ελλάδα, αντιθέτως, εξακολουθεί να παράγει γύρω από την αναγνώριση αλλοδαπών τίτλων ένα εντυπωσιακό επίπεδο νομικής και διοικητικής αβεβαιότητας. Το γεγονός ότι ακόμη συζητούμε δικαστικά το 2026 για το εύρος μιας νομοθετικής διαδικασίας που το ίδιο το κράτος έχει θεσπίσει για τίτλους τρίτων χωρών δείχνει το μέγεθος του προβλήματος.

Και το κόστος αυτής της αβεβαιότητας δεν είναι θεωρητικό.

Πίσω από κάθε φάκελο υπάρχει ένας άνθρωπος που έχει σπουδάσει, έχει εργαστεί, έχει οργανώσει την επαγγελματική του ζωή και ζητά από τη Διοίκηση κάτι στοιχειώδες: όχι να του χαριστεί ένας τίτλος που δεν έχει, αλλά να εξεταστεί αυτός που πράγματι έχει.

Αν υπάρχουν ουσιώδεις ακαδημαϊκές διαφορές, να προσδιοριστούν.

Αν απαιτούνται πρόσθετα στοιχεία, να ζητηθούν.

Αν απαιτείται αντισταθμιστικό μέτρο, να επιβληθεί όπου ο νόμος το προβλέπει.

Αν ο τίτλος δεν πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις, να εκδοθεί εγκαίρως ειδικά αιτιολογημένη απόφαση.

Αλλά να υπάρξει κρίση.

Δεν είναι ένδειξη θεσμικής σοβαρότητας να χρειάζονται χρόνια για να απαντήσει μια διοίκηση σε ένα ερώτημα που ένας επιστημονικός οργανισμός άλλης χώρας μπορεί να εξετάσει σε ημέρες. Ούτε προστατεύεται το κύρος ενός επαγγέλματος με την καθυστέρηση. Προστατεύεται με αυστηρά, διαφανή, επιστημονικά και εκ των προτέρων γνωστά κριτήρια.

Στις 21 Σεπτεμβρίου υπέβαλα έναν φάκελο.

Στις 29 Σεπτεμβρίου είχα απόφαση: Graduate Membership και Graduate Basis for Chartered Membership.

Δεν θεωρώ ότι όλοι οι οργανισμοί μπορούν ή πρέπει να αποφασίζουν μέσα σε οκτώ ημέρες.

Θεωρώ όμως απολύτως εύλογο να απαιτούμε από μια σύγχρονη ευρωπαϊκή διοίκηση να μπορεί να κάνει κάτι πολύ απλούστερο:

να ξέρει τι εξετάζει, με ποια κριτήρια το εξετάζει και σε πόσο χρόνο οφείλει να απαντήσει.

Το 2026 αυτό δεν θα έπρεπε να αποτελεί απαίτηση εκσυγχρονισμού.

Θα έπρεπε να αποτελεί αυτονόητη λειτουργία του κράτους.

Μιχάλης Πατεράκης
BA Psychology, University of Indianapolis
MA Humanistic Integrative Counselling & Psychotherapy, Middlesex University
Graduate Member, Membership number: 845290 Psychological Society (GMBPsS)
Graduate Basis for Chartered Membership (GBC)

11/09/2026

Η ψυχική απόσταση προστατεύει το άτομο από δύο αντίθετους κινδύνους: από τη μία, τον φόβο ότι θα απορροφηθεί ή θα κατακλυστεί από τον άλλον και, από την άλλη, τον φόβο ότι η έκφραση των αναγκών και των επιθυμιών του θα βλάψει, θα εξαντλήσει ή θα απομακρύνει το αγαπημένο αντικείμενο. Έτσι, η απομόνωση μπορεί να βιώνεται ως ασφαλέστερη από την εγγύτητα, ακόμη κι όταν συνοδεύεται από βαθιά μοναξιά.

https://mpaterakis.com/schizoid-prosopikotita

Michael Paterakis
Psychologist – Psychotherapist
University of Indianapolis, USA - Middlesex University, UK

Founder & Director�
Centre for Psychoanalytic Studies
CPS - cps.institute

🌐 mpaterakis.com⁠
📍 37 Karneadou Street, Kolonaki
📞 +30 211 715 1801�✉️ [email protected]

Ψυχαναλυτική κατανόηση της σχιζοειδούς διαταραχής προσωπικότητας: δυσκολία οικειότητας, συναισθηματική απόσταση και εσωτερική μοναξιά. Μιχάλης Πατεράκης, ψυχολ....

11/09/2026

Μία από τις σημαντικότερες συνεισφορές της ψυχανάλυσης είναι η αναγνώριση ότι η αντίσταση δεν πρέπει ποτέ να γίνεται κατανοητή ως εχθρός.

https://cps.institute/el/publications/resistance-why-change-is-so-difficult

Michael Paterakis
Psychologist – Psychotherapist
University of Indianapolis, USA
Middlesex University, UK
Founder & Director
Centre for Psychoanalytic Studies (CPS)
🌐 mpaterakis.com⁠
📍 37 Karneadou Street, Kolonaki
📞 +30 211 715 1801�✉️ [email protected]

04/09/2026

Η εξάρτηση δεν εμφανίζεται πάντοτε ως παθητικότητα. Το άτομο μπορεί να αναπτύσσει δραστήριες, ακόμη και πολύπλοκες συμπεριφορές προκειμένου να εξασφαλίσει την εγγύτητα, τη βοήθεια και την προστασία των άλλων. Η κεντρική δυσκολία βρίσκεται στις πεποιθήσεις γύρω από την προσωπική ανεπάρκεια και στην αίσθηση ότι η ασφάλεια εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα ενός ισχυρού άλλου. Διαβάστε περισσότερα:
https://mpaterakis.com/exartitiki-diatarachi-prosopikotitas
Michael Paterakis
Psychologist – Psychotherapist
University of Indianapolis, USA� - Middlesex University, UK
Founder & Director�Centre for Psychoanalytic Studies (CPS)
🌐 mpaterakis.com⁠
📍 37 Karneadou Street, Kolonaki
📞 +30 211 715 1801�✉️ [email protected] Λιγότερα

Εξαρτητική Διαταραχή Προσωπικότητας: συμπτωματολογία, βασικά χαρακτηριστικά και ψυχοδυναμικές ρίζες.

04/09/2026

Αστάθεια της ταυτότητας. Η εικόνα του εαυτού, οι στόχοι, οι επιθυμίες, οι αξίες ή η αίσθηση προσωπικής συνέχειας μπορεί να μεταβάλλονται έντονα. Το άτομο ενδέχεται να αισθάνεται ότι δεν γνωρίζει ποιο είναι ή ότι γίνεται διαφορετικός άνθρωπος ανάλογα με τη σχέση στην οποία βρίσκεται. Διαβάστε περισσότερα:
https://mpaterakis.com/oriaki-prosopikotita
Michael Paterakis
Psychologist – Psychotherapist
University of Indianapolis, USA� - Middlesex University, UK
Founder & Director�
Centre for Psychoanalytic Studies (CPS)
🌐 mpaterakis.com⁠
📍 37 Karneadou Street, Kolonaki
📞 +30 211 715 1801
�✉️ [email protected] Λιγότερα

Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας: συμπτωματολογία και ψυχοδυναμικές ρίζες.

04/09/2026

Η επιθυμία για σχέση παραμένει ισχυρή, αλλά η προσέγγιση του άλλου ενεργοποιεί τον κίνδυνο της απόρριψης. Δημιουργείται έτσι μια επίμονη σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη για σύνδεση και στην ανάγκη προστασίας του εαυτού. Το άτομο πλησιάζει φαντασιωτικά τις σχέσεις, αλλά απομακρύνεται όταν η πιθανότητα πραγματικής εγγύτητας γίνεται άμεση.
Διαβάστε περισσότερα:
https://mpaterakis.com/apofevktiki-prosopikotita
Michael Paterakis
Psychologist – Psychotherapist
University of Indianapolis, USA� - Middlesex University, UK
Founder & Director�Centre for Psychoanalytic Studies (CPS)
🌐 mpaterakis.com⁠
📍 37 Karneadou Street, Kolonaki
📞 +30 211 715 1801�✉️ [email protected] Λιγότερα

Αποφευκτική Διαταραχή Προσωπικότητας: συμπτωματολογία και ψυχοδυναμικές ρίζες.

02/09/2026

Πρωτογενές και δευτερογενές κέρδος από το σύμπτωμα: γιατί ο άνθρωπος δυσκολεύεται να εγκαταλείψει αυτό που τον κάνει να υποφέρει

Ένα από τα φαινομενικά παράδοξα που συναντά κανείς στην ψυχοθεραπεία είναι ότι ο άνθρωπος μπορεί να υποφέρει πραγματικά από ένα σύμπτωμα και, ταυτόχρονα, να δυσκολεύεται εξαιρετικά να το εγκαταλείψει. Μπορεί να επιθυμεί συνειδητά να απαλλαγεί από το άγχος, τη φοβία, την αναστολή, τη σωματική εκδήλωση ή έναν επαναλαμβανόμενο τρόπο συμπεριφοράς και, παρ’ όλα αυτά, το σύμπτωμα να επιμένει.

Η ψυχανάλυση δεν αντιμετωπίζει αυτή την επιμονή ως παραλογισμό. Το σύμπτωμα δεν θεωρείται ένα ξένο σώμα που εμφανίστηκε τυχαία μέσα στον ψυχισμό. Έχει λειτουργία. Αποτελεί έναν συμβιβαστικό σχηματισμό: μια ψυχική λύση μέσω της οποίας βρίσκουν ταυτόχρονα, έστω παραμορφωμένα, κάποια έκφραση η απωθημένη επιθυμία, οι άμυνες απέναντί της, το άγχος και οι απαγορεύσεις του ψυχισμού.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο Freud μίλησε για το κέρδος από τη νόσο ή το σύμπτωμα και η ψυχαναλυτική θεωρία διέκρινε το πρωτογενές από το δευτερογενές κέρδος.

Το πρωτογενές κέρδος

Το πρωτογενές κέρδος βρίσκεται στην ίδια τη δημιουργία του συμπτώματος.

Μια εσωτερική σύγκρουση μπορεί να είναι τόσο έντονη ώστε ο ψυχισμός να μην μπορεί να την ανεχθεί στην άμεση και συνειδητή μορφή της. Μια επιθυμία μπορεί να συγκρούεται με μια απαγόρευση. Η επιθετικότητα απέναντι σε ένα αγαπημένο πρόσωπο μπορεί να προκαλεί ενοχή. Μια σεξουαλική επιθυμία μπορεί να βιώνεται ως απαράδεκτη. Η εξάρτηση μπορεί να συγκρούεται με την ανάγκη αυτονομίας. Η επιθυμία αποχωρισμού μπορεί να συνυπάρχει με έναν αβάσταχτο φόβο εγκατάλειψης.

Το σύμπτωμα επιτρέπει στον ψυχισμό να μη χρειάζεται να αντιμετωπίσει τη σύγκρουση στην αρχική της μορφή.

Αυτό είναι το θεμελιώδες πρωτογενές κέρδος: το σύμπτωμα προσφέρει μια σχετική λύση στην ενδοψυχική σύγκρουση. Ο Freud χρησιμοποίησε εδώ την έννοια της «φυγής στη νόσο». Η νόσος προκαλεί πόνο, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να απαλλάσσει τον άνθρωπο από μια ακόμη δυσκολότερη ψυχική κατάσταση.

Δεν πρόκειται επομένως για «κέρδος» με τη συνηθισμένη έννοια της ευχαρίστησης ή του οφέλους. Πρόκειται για μια ψυχική οικονομία.

Το σύμπτωμα έχει κόστος, αλλά κάτι εξοικονομεί.

Ένας άνθρωπος, για παράδειγμα, μπορεί να αναπτύξει μια σοβαρή αναστολή απέναντι σε μια δραστηριότητα. Συνειδητά υποφέρει επειδή δεν μπορεί να κάνει αυτό που επιθυμεί. Αν όμως η πραγματοποίηση της δραστηριότητας τον έφερνε αντιμέτωπο με μια βαθύτερη σύγκρουση —με την επιθετικότητά του, τον ανταγωνισμό, την ενοχή για την επιτυχία του, τον φόβο ότι θα ξεπεράσει ένα σημαντικό πρόσωπο— η αναστολή μπορεί να τον προστατεύει από αυτή τη σύγκρουση.

Η αναστολή είναι πρόβλημα. Είναι όμως συγχρόνως και λύση σε ένα άλλο πρόβλημα.

Αυτό εξηγεί γιατί η απλή συνειδητή επιθυμία να εξαφανιστεί ένα σύμπτωμα συχνά δεν αρκεί. Αν αφαιρεθεί το σύμπτωμα χωρίς να γίνει κατανοητή η σύγκρουση την οποία εξυπηρετεί, ο ψυχισμός χάνει μια λύση που είχε κατασκευάσει για κάποιο λόγο.

Ο Freud μάλιστα έκανε μια λεπτότερη διάκριση μέσα στο πρωτογενές κέρδος. Υπάρχει ο εσωτερικός παράγοντας —η απαλλαγή από την άμεση ψυχική εργασία μιας σύγκρουσης— αλλά μπορούν να υπάρχουν και εξωτερικές πραγματικές συνθήκες που καθιστούν τη φυγή στη νόσο περισσότερο συμφέρουσα για τον ψυχισμό.

Το δευτερογενές κέρδος

Το δευτερογενές κέρδος είναι διαφορετικό.

Εδώ δεν μιλάμε πρωτίστως για το γιατί δημιουργήθηκε το σύμπτωμα, αλλά για όσα μπορεί να αποκτήσει ο άνθρωπος αφού το σύμπτωμα έχει πλέον εγκατασταθεί.

Η ασθένεια ή το σύμπτωμα αρχίζει να οργανώνει τις σχέσεις του ανθρώπου με το περιβάλλον του και μπορεί να του προσφέρει ορισμένα πρόσθετα πλεονεκτήματα.

Μπορεί να του εξασφαλίζει περισσότερη φροντίδα ή προσοχή. Μπορεί να τον απαλλάσσει από ορισμένες απαιτήσεις και ευθύνες. Μπορεί να του επιτρέπει να αποφεύγει μια εργασία, μια σύγκρουση, μια εξέταση, μια κοινωνική κατάσταση ή μια σχέση. Μπορεί να του επιτρέπει να εξαρτάται από κάποιον χωρίς να χρειάζεται να αναγνωρίσει ευθέως την ανάγκη της εξάρτησης. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να συνεπάγεται οικονομική αποζημίωση, προστασία, ειδική μεταχείριση ή ακόμη και τη δυνατότητα ελέγχου σημαντικών ανθρώπων του περιβάλλοντος.

Αυτά τα οφέλη δεν είναι η αρχική ενδοψυχική λειτουργία του συμπτώματος. Προστίθενται εκ των υστέρων σε αυτό.

Αυτή ακριβώς είναι η ουσιώδης διαφορά.

Το πρωτογενές κέρδος αφορά αυτό που λύνει ψυχικά το σύμπτωμα.
Το δευτερογενές κέρδος αφορά αυτό που αποκτά ο άνθρωπος επειδή πλέον έχει το σύμπτωμα.

Δευτερογενές κέρδος δεν σημαίνει προσποίηση

Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, επειδή ο όρος έχει περάσει από την ψυχανάλυση στην καθημερινή, ιατρική και συχνά ιατροδικαστική γλώσσα και χρησιμοποιείται πολλές φορές με διαφορετική σημασία.

Το γεγονός ότι κάποιος έχει δευτερογενές κέρδος από ένα σύμπτωμα δεν σημαίνει ότι προσποιείται το σύμπτωμα ούτε ότι το δημιούργησε συνειδητά για να αποκομίσει κάποιο όφελος.

Ένας άνθρωπος μπορεί να υποφέρει απολύτως πραγματικά και συγχρόνως η κατάστασή του να έχει αποκτήσει λειτουργίες μέσα στις σχέσεις του και στη ζωή του τις οποίες δεν μπορεί εύκολα να εγκαταλείψει.

Το δευτερογενές κέρδος μπορεί να είναι συνειδητό, προσυνειδητό ή σε σημαντικό βαθμό ασυνείδητο. Η εξίσωση «πρωτογενές κέρδος = ασυνείδητο, δευτερογενές κέρδος = συνειδητό» είναι επομένως υπεραπλουστευτική και ψυχαναλυτικά ανακριβής.

Το κέρδος από το σύμπτωμα και η αντίσταση στη θεραπεία

Η διάκριση αποκτά ιδιαίτερη σημασία μέσα στην ψυχοθεραπεία.

Ο θεραπευόμενος μπορεί να προσέρχεται επειδή πραγματικά υποφέρει και πραγματικά επιθυμεί να αλλάξει. Ταυτόχρονα, όμως, ένα άλλο μέρος της ψυχικής του οργάνωσης μπορεί να αντιστέκεται στην αλλαγή.

Δεν υπάρχει εδώ αναγκαστικά αντίφαση.

Αν ένα σύμπτωμα προστατεύει τον άνθρωπο από μια βαθύτερη σύγκρουση, η εγκατάλειψή του σημαίνει ότι η σύγκρουση αυτή θα πρέπει πλέον να αντιμετωπιστεί. Αν, επιπλέον, γύρω από το σύμπτωμα έχουν οργανωθεί σχέσεις, εξαρτήσεις, απαλλαγές, τρόποι επικοινωνίας ή ολόκληρες πλευρές της ταυτότητας του ανθρώπου, η απώλειά του μπορεί να βιώνεται ως πολύ περισσότερο απειλητική από όσο φαίνεται εξωτερικά.

Έτσι μπορούμε να καταλάβουμε γιατί κάποιος μπορεί να λέει απολύτως ειλικρινά «θέλω να απαλλαγώ από αυτό» και συγχρόνως να αντιστέκεται στις αλλαγές που θα επέτρεπαν πράγματι την εγκατάλειψή του.

Η αντίσταση δεν αποδεικνύει ότι ο θεραπευόμενος «δεν θέλει πραγματικά να γίνει καλά». Δείχνει ότι η ψυχική πραγματικότητα δεν οργανώνεται αποκλειστικά γύρω από τη συνειδητή βούληση.

Το σύμπτωμα ως λύση και όχι μόνο ως πρόβλημα

Αυτή ίσως είναι και η σημαντικότερη συμβολή της ψυχαναλυτικής οπτικής.

Απέναντι σε ένα σύμπτωμα δεν αρκεί πάντοτε να ρωτήσουμε:

«Πώς θα το εξαφανίσουμε;»

Χρειάζεται προηγουμένως να μπορέσουμε να αναρωτηθούμε:

Τι επιτελεί αυτό το σύμπτωμα; Από ποια σύγκρουση προστατεύει τον άνθρωπο; Τι εκφράζει αντί γι’ αυτόν; Τι συμβιβάζει; Τι του επιτρέπει να αποφεύγει; Τι έχει οργανωθεί γύρω του στις σχέσεις του; Και τι θα συνέβαινε ψυχικά εάν αύριο το πρωί το σύμπτωμα εξαφανιζόταν;

Αυτές οι ερωτήσεις μετακινούν το ενδιαφέρον από την επιφάνεια του συμπτώματος προς τη λειτουργία του.

Γιατί ο άνθρωπος δεν κρατά συνήθως ένα σύμπτωμα επειδή του αρέσει να υποφέρει. Το κρατά επειδή, μέσα στην ιδιαίτερη ιστορία και οργάνωση του ψυχισμού του, το σύμπτωμα έχει αναλάβει να κάνει μια δουλειά.

Η ψυχαναλυτική θεραπεία δεν αποσκοπεί απλώς στο να αφαιρέσει αυτή τη λύση. Επιδιώκει να κατανοήσει γιατί χρειάστηκε, ποια σύγκρουση περιέχει και να καταστήσει σταδιακά δυνατό για τον άνθρωπο να μη χρειάζεται πλέον να πληρώνει το τίμημα του συμπτώματος για να διατηρεί την ψυχική του ισορροπία.

Michalis Paterakis
Psychologist Psychotherapist
Founder and Director
Centre for Psychoanalytic Studies (CPS)

B.A. in Psychology, University of Indianapolis
M.A. in Humanistic Integrative Counselling and Psychotherapy, Middlesex University

Author of the book
Mother–Infant Relationship: Some Psychoanalytic Thoughts, Ocelotos Editions.

Karneadou 37, Kolonaki
Tel: 211 7151 801
mpaterakis.com

31/08/2026

Ομάδα Θεραπευτών Ψυχαναλυτικής Κατεύθυνσης

Σκοπός της ομάδας είναι η δημιουργία ενός σταθερού πλαισίου επαγγελματικής συνάντησης μεταξύ θεραπευτών αποκλειστικά ψυχαναλυτικής κατεύθυνσης, με στόχο την ανταλλαγή κλινικοθεωρητικών απόψεων, τη συζήτηση δύσκολων κλινικών περιστατικών, την αμοιβαία υποστήριξη στην κλινική εργασία και τη διαρκή επιστημονική εξέλιξη των μελών, καθώς και τη δημιουργία ενός αξιόπιστου δικτύου ανταλλαγής παραπομπών, με γνώμονα την καταλληλότητα κάθε περιστατικού και το ιδιαίτερο πεδίο εμπειρίας και εργασίας κάθε θεραπευτή.

Κεντρικός άξονας της ομάδας είναι η ψυχαναλυτική σκέψη και η ψυχαναλυτική κατανόηση της κλινικής εργασίας. Η ομάδα απευθύνεται σε θεραπευτές για τους οποίους η ψυχανάλυση δεν αποτελεί απλώς μία επιμέρους θεωρητική αναφορά ή ένα συμπληρωματικό εργαλείο, αλλά τον βασικό προσανατολισμό μέσα από τον οποίο κατανοούν την ψυχική λειτουργία, τη θεραπευτική σχέση και το κλινικό υλικό.

Οι συναντήσεις θα πραγματοποιούνται σε εβδομαδιαία βάση και με σταθερή σύνθεση, ώστε να αναπτύσσεται συνέχεια στη συζήτηση, ουσιαστική γνωριμία μεταξύ των μελών και ένα πραγματικό δίκτυο συναδελφικής συνεργασίας και αμοιβαίας εμπιστοσύνης.

Η ομάδα δεν έχει χαρακτήρα τυπικής εποπτείας ή διδασκαλίας· βασίζεται στην ισότιμη συμμετοχή και στην κλινική και θεωρητική ανταλλαγή μεταξύ συναδέλφων.

Προϋποθέσεις συμμετοχής

Η ομάδα απευθύνεται αποκλειστικά σε θεραπευτές ψυχαναλυτικής κατεύθυνσης, με τουλάχιστον πέντε έτη προσωπικής ψυχοθεραπείας ψυχαναλυτικού τύπου και τουλάχιστον πέντε έτη κλινικής εμπειρίας σε ψυχαναλυτικά προσανατολισμένη θεραπευτική εργασία, καθώς και ουσιαστικό και διαρκές ενδιαφέρον για την ψυχανάλυση, την ψυχαναλυτική θεωρία και την εφαρμογή της στην κλινική πράξη.

Η εξοικείωση με την ψυχαναλυτική σκέψη και η επιθυμία για συνεχή εμβάθυνση σε αυτήν αποτελούν βασικές προϋποθέσεις συμμετοχής. Η ομάδα δεν απευθύνεται γενικά σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας διαφορετικών θεραπευτικών προσεγγίσεων, αλλά επιδιώκει τη συγκρότηση ενός κύκλου συναδέλφων με κοινό ψυχαναλυτικό προσανατολισμό και κοινό επιστημονικό πεδίο αναφοράς.

Συμμετοχή και δέσμευση

Δεν υπάρχει οικονομική συμμετοχή. Η λειτουργία της ομάδας βασίζεται στην ωριμότητα της δέσμευσης και στην αμοιβαία υπόσχεση σταθερής συμμετοχής σε βάθος χρόνου, με την προσδοκία ότι μέσα από τη συνέχεια και τη συνέπεια θα δημιουργηθούν ουσιαστικοί συναδελφικοί και επιστημονικοί δεσμοί μεταξύ των μελών.

Πρόκειται για κλειστή ομάδα εννέα επιλεγμένων ατόμων, με σταθερή σύνθεση.

Τόπος και χρόνος συναντήσεων

Η ομάδα θα συναντάται στο γραφείο του Ψυχολόγου – Ψυχοθεραπευτή Μιχάλη Πατεράκη.

Οι συναντήσεις θα πραγματοποιούνται κάθε Σάββατο, 11:00–12:30.

Πρώτη συνάντηση: Σάββατο 3 Οκτωβρίου 2026.

Εκδήλωση ενδιαφέροντος

Για εκδηλώσεις ενδιαφέροντος μπορείτε να επικοινωνείτε τηλεφωνικά με τον Μιχάλη Πατεράκη στο 211 715 1801.

Μακροχρόνια θεραπεία • Εβδομαδιαία συμμετοχή • 230€/μήνα • Ένταξη κατόπιν αξιολόγησηςΗ αναλυτική ομαδική θεραπεία απευθύ...
24/08/2026

Μακροχρόνια θεραπεία • Εβδομαδιαία συμμετοχή • 230€/μήνα • Ένταξη κατόπιν αξιολόγησης

Η αναλυτική ομαδική θεραπεία απευθύνεται σε ανθρώπους που επιθυμούν μακροχρόνια ψυχαναλυτική εργασία με αντικείμενο την ανάλυση της συγκρότησης της προσωπικότητάς τους και τον τρόπο με τον οποίο σχετίζονται, επαναλαμβάνουν δυσκολίες και οργανώνουν την ψυχική και διαπροσωπική τους ζωή.

Δεν πρόκειται για ομάδα υποστήριξης, σεμινάριο, βραχεία παρέμβαση ή περιστασιακή συμμετοχή.

Η εκδήλωση ενδιαφέροντος δεν αποτελεί εγγραφή και δεν συνεπάγεται αυτόματη ένταξη.

Προηγούνται τέσσερις προκαταρκτικές ατομικές συναντήσεις (60€ ανά συνάντηση 30 λεπτών), κατά τις οποίες διερευνώνται συγκεκριμένα, 1) το θεραπευτικό αίτημα και 2) η καταλληλότητα της αναλυτικής ομαδικής θεραπείας για τον συγκεκριμένο άνθρωπο.

Michalis Paterakis
Founder and Director
Centre for Psychoanalytic Studies (CPS)
Author of the book
Mother–Infant Relationship: Some Psychoanalytic Thoughts
B.A. in Psychology, University of Indianapolis
M.A. in Humanistic Integrative Counselling and Psychotherapy, Middlesex University

🌐 cps.institute
✉️ [email protected]
📞 +30 211 715 1801

Η ψυχαναλυτική θεραπεία σε ομάδα αποτελεί ένα σταθερό θεραπευτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ο άνθρωπος μπορεί να διερευνήσει τους βαθύτερους, συχνά ασυνείδητους τρό....

Address

Καρνεάδου 37, Κολωνάκι
Athens
10676

Opening Hours

Monday 11:00 - 13:00
Wednesday 11:00 - 13:00

Telephone

+302117151801

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Centre For Psychoanalytic Studies posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Sponsored

Share