13/11/2026
Deegaanka aad ku nooshahay ayaa qaabeeya noloshaada
Waxaan marar badan ka hadlaa muhiimadda deegaanka uu qofku ku nool yahay, sababtoo ah waxaan aaminsanahay in deegaanka aad ku nooshahay uu door weyn ku leeyahay qaabaynta fikirkaaga, himiladaada iyo mustaqbalkaaga.
Maxaan mar walba uga hadlaa deegaanka? Maxaanse dhalinyarada ugu boorriyaa inay si taxaddar leh u doortaan dadka ay la joogaan iyo meelaha ay waqtigooda ku qaataan?
Maanta waxaan idinla wadaagayaa hal sheeko oo dhab ah, taas oo muujinaysa sida deegaanka wanaagsan uu saamayn togan ugu yeelan karo nolosha qofka.
Aniga iyo saaxiibkay Abshir Abdullahi Hussein, shantii sano ee ina soo dhaaftay waxaan ku noolayn magaalada Addis Ababa, annaga oo ah arday wax ka baranaysay qaybta caafimaadka ee loo yaqaan Public Health (Health Officer).
Intii aan waxbarashada ku jirnay, waxaan inta badan wax ku akhrisan jirnay maktabad ku taallay xaafadda Soomaalida ee Bole Michael. Maktabaddaas waxaa sidoo kale si joogto ah wax ugu akhrisan jiray dhakhaatiir diyaarinaysay takhasusyo kala duwan.
Muddo ka dib, waxaan barannay dhakhaatiir badan oo halkaas wax ku akhrisan jiray. Waxaase jiray hadal ay mar kasta nagu dhiirrigelin jireen:
Idinku waxaad mudan tihiin inaad noqotaan dhakhaatiir. Heerka aqoontiinna, dadaalkiinna iyo sida aad wax u akhridaan waxad u qolantan inaad baratan Medicine and Surgery. Maxaad iskuga dayi weydeen?
Aniga iyo Abshir waxa ugu badan ee aan isweydiin jirnay waxay ahayd: Haa, waan awoodnaa, laakiin sidee ayaan ku gaari karnaa hamigeenna ah inaan dhakhaatiir noqono, iyadoo duruufaha dhaqaale ee qoyskeennu aysan noo saamaxayn inaan si toos ah u bilowno waxbarashada Medicine and Surgery?
Taasi waxay ahayd xaqiiqadii na haysatay. Hammi waan lahayn, dadaalna waan samaynaynay, balse fursadaha iyo duruufaha dhaqaale ayaa caqabad nagu ahaa.
Hase yeeshee, markii dambe waxaan ogaanay inuu jiray barnaamij aysan Soomaalida badankeedu xog badan ka hayn, kaas oo loo yaqaan New Innovative Medical Education Initiative. Waa barnaamij ay dowladda Itoobiya u samaysay sidii loo horumarin lahaa tirada iyo tayada dhakhaatiirta dalka, kaas oo fursad siinaya dadka leh aqoon h**e oo la xiriirta caafimaadka ama cilmiga Biology iyo Chemistry inay sii wataan waxbarashada Medicine and Surgery, iyagoo buuxinaya shuruudaha barnaamijka.
Markii aan helnay xogtaas, waxaan goโaansannay inaan isku dayno. Rabitaankeennii ahaa inaan dhakhaatiir noqono, iyo dhiirrigelintii joogtada ahayd ee aan ka heli jirnay dhakhaatiirta maktabadda, waxay nagu dhiirrigeliyeen inaan dib u bilowno safarkeennii.
Anigu waxaan aaminsanahay in dhiirrigelintaas iyo deegaankaas waxbarasho ay qayb weyn ka qaateen halka aan maanta taaganahay.
Alxamdulillaah, maanta aniga iyo Abshir waxaan ku jirnaa safarkeennii aan muddada dheer ku hammiyeynay: inaan noqono dhakhaatiir ku takhasustay daaweynta iyo qalliinka (Doctor of Medicine and Surgery).
Maxaan sheekadan idiinla wadaagay?
Waxaan rabaa inaan idin tuso in deegaanka aad ku nooshahay uusan ahayn oo keliya meesha aad deggen tahay. Deegaanku sidoo kale waa dadka aad la saaxiibto, dadka aad la sheekaysato, waxa aad akhrido iyo fikradaha aad maalin kasta la falgasho.
Waxaa laga yaabaa inaad tiraahdo: Meesha aan hadda joogo duruufaha nololeed ayaa igu khasbaya, mana awoodo inaan ka guuro.
Waan fahmi karaa taas. Laakiin maanta deegaanka qofka qaabeeya kuma koobna meesha uu jir ahaan ku nool yahay.
Waxaa jira deegaan kale oo aan mararka qaarkood ka saamayn yarayn kan jir ahaaneed: Deegaanka baraha bulshada (Social Media Environment).
Waxa aad maalin kasta daawato, dadka aad dhegeysato, fikradaha aad la falgasho iyo waxyaabaha aad waqtigaaga geliso waxay saamayn ku leeyihiin fikirkaaga, himiladaada iyo hab-dhaqankaaga.
Sidaa darteed, laba jeer ka fikir waxa aad daawanayso iyo cidda aad dhegaysanayso. Baraha bulshada ha ka dhigin meel waqtigaaga kaa lumisa; ka dhig meel aqoontaada, fikirkaaga iyo himiladaada kobcisa.
Aan sheekada ku soo gabagabeeyo tusaale kale oo aan si joogto ah ula kulmo.
Markaan aan saaxiibbadayda qaar usheega inaan barta Medicine, waxay igu dhahan ma xiligan iyo medicine Saaxibow Ma adiga oo intan leโeg? ๐
Laakiin deegaanka aan hadda wax ku barto, dadka aan la joogana waxay igu yiraahdaan:
โAad baad u yar tahay, maxaad shaqo u raadsan weyday oo sannado badan markas ka bacdi ayaad waxbarasho dib u bilaabi lahed
Oo waa run oo dadka uga badan ee barta waa dad 10 sana ii kabadan qibrad shaqa haysta
Bal adigu isweydii: Labadaas aragti ma isku mid baa? Mid ayaa qofka ku dhiirrigelinaysa inuu himiladiisa raaco, halka midda kalena ay ku riixayso inuu ka tanaasulo.
Ugu dambayn, saaxiib, xusuusnow:
Nolosha aad rabto waad gaari kartaa, laakiin ha dhayalsan awoodda deegaanka aad ku nooshahay, dadka aad la joogto iyo waxyaabaha aad maalin kasta maskaxdaada geliso.
Ha quursan himiladaada, hana u oggolaan deegaanka khaldan inuu kuu goโaamiyo halka aad nolosha ka gaari karto.
Dooro deegaan ku dhisaya, dad ku dhiirrigeliya iyo waxyaabo kuu dhoweynaya qofka aad rabto inaad noqoto.